Αρχική » Η παλιά πόλη του Bansko – η ιστορία της

Η παλιά πόλη του Bansko – η ιστορία της

Η ιστορία πίσω από το δημοφιλές χειμερινό κέντρο διασκέδασης

0 comment 366 views

Του Συμεών Μιχάλκοβ *

Το χειμερινό θέρετρο του Μπάνσκο της Βουλγαρίας είναι ένας από τους πιο δημοφιλείς προορισμούς για επισκέπτες απ’ όλο τον κόσμο και ιδιαίτερα αγαπητός για τους Έλληνες. Ωστόσο, μαζί με τα ξενοδοχεία πολυτέλειας σε οικονομικές τιμές, την άνεση των SPA, το χιονοδρομικό κέντρο και τη νυχτερινή διασκέδαση, το θέρετρο παράλληλα κρύβει και ένα άλλο, παραδοσιακό πρόσωπο. Πρόκειται για την παλιά πόλη του. Κάτω από τα φώτα των τουριστικών καταστημάτων και πίσω από τη φασαρία των πολλών μαγαζιών και τη βαβούρα του πλήθους τουριστών, εξακολουθεί να υπάρχει η παλιά πόλη, η οποία συχνά παραμένει απαρατήρητη, καθώς ο επισκέπτης μπορεί να μην γνωρίζει για την ύπαρξη και τη σημασία της. Η παλιά πόλη του Μπάνσκο ήταν από τις σημαντικότερες αυθεντικές πόλεις, η οποία υπήρχε για αιώνες στο βουνό Πίριν, πριν χτιστεί εκεί και το σύγχρονο κέντρο διασκέδασης. Πριν μετατραπεί η περιοχή σε πόλο έξης για τους λάτρεις των χειμερινών αθλημάτων και της διασκέδασης, η παλιά πόλη του Μπάνσκο αποτελούσε πολιτισμικό και πνευματικό κέντρο, όπου γεννήθηκαν πολλές λαμπερές προσωπικότητες της Αναγέννησης και εκεί διατηρούνται μέχρι και σήμερα τα σπίτια τους.

Η Παλιά Πόλη του Μπάνσκο αποτελεί μνημείο εθνικής σημασίας για τη Βουλγαρία και για όλα τα Βαλκάνια επειδή είναι από τα μέρη, όπου σώζονται σε πολύ καλή κατάσταση και σε αυθεντική μορφή κτίρια, σιωπηλοί μάρτυρες της ζωής μιας μεταβατικής εποχής – από την Οθωμανική αυτοκρατορία μέχρι το σύγχρονο κράτος. Τα σπίτια της παλιάς πόλης χρονολογούνται από την περίοδο της Αναγέννησης και συγκεκριμένα από το 18 αιώνα μέχρι την απελευθέρωση της περιοχής από την Οθωμανική αυτοκρατορία το 1912. Η κατασκευή των σπιτιών, η διαρρύθμιση των εσωτερικών χώρων και οι συνδέσεις μεταξύ τους, ξεχωρίζουν από τα υπόλοιπα χτίσματα της εποχής εκείνης. Εξάλλου, η ίδια η παλιά πόλη του Μπάνσκο αποτελεί γενικότερα πρότυπο για την ιστορική εξέλιξη μιας βαλκανικής πόλης. Στα τελευταία χρόνια του οθωμανικού ζυγού, η ζωή σε τέτοια μέρη ήταν γεμάτη με σκαμπανεβάσματα και δραματικά γεγονότα. Τα στοιχεία αυτά αντικατοπτρίζονται χαρακτηριστικά και στην αρχιτεκτονική των σπιτιών της παλιάς πόλης.

Η περιοχή του Μπάνσκο ήταν πάντα πλούσια λόγω της απασχόλησης των ντόπιων με την κτηνοτροφία και αργότερα με το εμπόριο. Κατά τη διάρκεια της Αναγέννησης, για τον οικισμό του Μπάνσκο ξεκίνησε μια θυελλώδης οικονομική άνθηση. Την ίδια περίοδο παράλληλα στην απασχόληση των ντόπιων (παραδοσιακή γεωργία και κτηνοτροφία) προστέθηκαν και διάφορες συντεχνίες, όπως αυτές της ξυλουργικής και της ξυλογλυπτικής. Τον 18ο αιώνα, το Μπάνσκο αναδείχθηκε σε εμπορικό κέντρο. Οι κάτοικοι του ασχολούνταν με το εμπόριο βαμβακιού, καπνού, κρασιού, παπαρούνας και διαφόρων μπαχαρικών. Η βασική εμπορική διαδρομή τους ήταν από την Ελλάδα, δηλαδή από τη «Λευκή Θάλασσα», όπως ονομαζόταν το Αιγαίο Πέλαγος, προς τη Δυτική Ευρώπη. Από την Ευρώπη οι έμποροι του Μπάνσκο εισήγαγαν αντίστοιχα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία βιομηχανικά αγαθά και όπλα, αποκτώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο σημαντικό για την εποχή τους πλούτο. Το Μπάνσκο εξήγαγε κυρίως δερμάτινα, σιδερένια και ξυλουργικά είδη και αρκετοί κάτοικοι του είχαν ανοίξει εμπορικά γραφεία στο εξωτερικό, που είχε ως αποτέλεσμα οι επιχειρήσεις τους να μεγαλώνουν. Αναμφισβήτητα, η ευημερία που παρατηρείται εκείνη την εποχή,  βελτίωσε τις συνθήκες ζωής στο Μπάνσκο. Την ίδια εποχή όμως ακόμη υπήρχε η αβεβαιότητα έπληττε τους ντόπιους, καθώς οι οθωμανικές αρχές τους απομόνωναν, εκβίαζαν και παρενοχλούσαν.

Ενδεικτικό παράδειγμα είναι η περίπτωση του Lazar German, πρόεδρου της κοινότητάς του Μπάνσκο, ο οποίος βασανίστηκε μέχρι θανάτου λόγω της κατασκευής του καινούργιου ναού της «Αγίας Τριάδας». Επειδή οι Οθωμανοί επέτρεπαν να χτίζονται εκκλησίες μόνο σε μέρη όπου προηγουμένως υπήρχε ναός, οι ντόπιοι έθαψαν μια εικόνα και έναν σταυρό στο χωράφι που είχε δωρίσει ο πρόεδρός τους Lazar German για την ανέγερση της εκκλησίας. Ο ίδιος ζήτησε από μία από τις ηλικιωμένες γυναίκες του Μπάνσκο, να «δει ένα προφητικό όνειρο» και έτσι να βρουν τα κρυμμένα από τους ίδιους χριστιανικά λείψανα ώστε να έχουν αφορμή να ξεκινήσει η κατασκευή της εκκλησίας. Την περίοδο 1833 – 1835 οι κάτοικοι του Μπάνσκο έχτισαν μια από τις μεγαλύτερες εκκλησίες για τα δεδομένα της περιοχής και της εποχής. Από έξω η εκκλησία φαίνεται πιο μικρή απ’ ότι είναι στην πραγματικότητα για να μην τραβάει την προσοχή των αρχών. Οι πραγματικές διαστάσεις της τρίκλιτης ψευδοβασιλικής είναι αρκετά μεγάλες. Πιο συγκεκριμένα το ύψος της φτάνει 20 μέτρα από το επίπεδο της γης μέχρι τον θόλο, το μήκος της είναι 44 μέτρα και το πλάτος της είναι 22 μέτρα! Επίσης εκτός από τον ισόγειο χώρο η εκκλησία περιλαμβάνει και μπαλκόνια σε 2 διαφορετικά επίπεδα ύψους, για να φιλοξενεί στον χώρο της ξεχωριστά και τους άντρες και τις γυναίκες. Ο ναός περιλαμβάνει ακόμη τρεις ογκώδεις πόρτες και πολλά παράθυρα, εκ των οποίων κάποια είναι ψηλά και άλλα τοξωτά. Το εικονοστάσιο, οι τοιχογραφίες, οι εικόνες, οι στασίδια κ.λπ. κατασκευάστηκαν από μάστορες από των σχολών ζωγραφικής του Bansko και του Debar. Η κατασκευή της εκκλησίας ολοκληρώθηκε και καθαγιάστηκε το 1837. Η εκκλησία εκπλήσσει τους επισκέπτες ακόμη από την είσοδό της. Δίπλα στον σταυρό της εισόδου υπάρχουν δύο μισοφέγγαρα, σκαλισμένα στον γρανίτη. Αυτός ο εκπληκτικός συνδυασμός ήταν στην πραγματικότητα μια «ασφάλιση» των κατοίκων του Μπάνσκο που έσωσε την ε