Του Νεκτάριου Σαχπαζίδη*
Πραγματοποιήθηκαν εχθές, Κυριακή 16 Οκτωβρίου 2022, τα θυρανοίξια του Ελληνικού Ορθόδοξου Ναού της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο Λιβόρνο (Livorno) και εγκαινιάστηκε το άνοιγμα του Ελληνικού Κοιμητηρίου στο κοινό. Η Θεία Λειτουργία τελέστηκε χοροστατούντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ιταλίας, κου Πολυκάρπου, παρόντος του Γενικού Γραμματέα Απόδημου Ελληνισμού και Δημόσιας Διπλωματίας του Υπουργείου Εξωτερικών κου Χρυσουλάκη Ιωάννη, της Πρέσβεως της Ελλάδος στην Ρώμη κας Σουρανή Ελένης, της Προξένου της Ελλάδος στο Λιβόρνο κας Ελένης Κωνστάντος, του Δημάρχου του Λιβόρνο κου Luca Salvetti, του Προέδρου του Ελληνικού Ινστιτούτου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Ερευνών Βενετίας κου Κουκουσά Βασιλείου, του Προέδρου της Ελληνικής Κοινότητας Βενετίας κου Ζαφειρόπουλου Δημήτρη, εκπροσώπων των Τοπικών Αρχών και πλήθους κόσμου. Με το πέρας της Θείας Λειτουργίας, η κα Πρέσβης απηύθυνε χαιρετισμό προς τους παρευρισκόμενους εκπροσώπους της Ελλάδος και της Ιταλίας και ο Γενικός Γραμματέας κος Χρυσουλάκης Ιωάννης εκφώνησε την κεντρική ομιλία. Τα θυρανοίξια του Ναού και του Ελληνικού Κοιμητηρίου στο κοινό πραγματοποίησε ο Δήμαρχος του Λιβόρνο κος Luca Salvetti.
Ιστορικό του Ελληνικού Κοιμητηρίου του Λιβόρνο
Έπειτα από την Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Οθωμανούς το 1453, το κύμα των Ελλήνων προσφύγων της Ανατολής προς την ιταλική χερσόνησο γιγαντώθηκε. Ήρθε να προστεθεί στον σημαντικό αριθμό μεταναστών που είχαν εισρεύσει στις περιοχές της εσπερίας κατά την υστεροβυζαντινή περίοδο, λόγω των ανυπέρβλητων προβλημάτων που αντιμετώπιζε το βυζαντινό κράτος. Ο 15ος αιώνας ήταν αιώνας ποικίλων «στοχαστικών προσαρμογών», καθώς οι ελληνορθόδοξες παροικίες οργανώνονται, αποκτούν την αυτονομία τους σχηματίζοντας «αδελφότητες» και διεκδικούν προνόμια από την εκάστοτε ιταλική αρχή.
Οι ηγεμόνες της Τοσκάνης παραχώρησαν σημαντικά προνόμια στους Έλληνες του Λιβόρνο ήδη από τα τέλη του 16ου αιώνα και αυτό διότι συνέβαλαν ουσιαστικά στην εμπορική ανάπτυξη της πόλης. Στα 1572-73 ο Μεγάλος Δούκας Κόζιμο Α΄ τους παραχώρησε την Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία του Αγίου Ιακώβου ενώ το 1591 ο Φερδινάνδος Α΄ εκχώρησε στους Έλληνες οικόπεδο για να χτίσουν δικό τους Ναό καθώς και περίπου 80 οικίες.
Το 1653 οι Έλληνες του Λιβόρνο ενώνονται σε Αδελφότητα. Όμως, χρειάστηκε ένας ακόμη αιώνας για να πάρουν την άδεια και να οικοδομήσουν Ορθόδοξο Ναό – οπότε και να ιδρύσουν την ελληνορθόδοξη Αδελφότητα της Αγίας Τριάδος. Ο περίλαμπρος Ναός δεν υπάρχει πια, αφού ο Μουσολίνι το 1942 διέταξε να κατεδαφιστεί. Όμως δεν ξεχνάμε ότι η ελληνική κοινότητα του Λιβόρνο υπήρξε ακμαία στα προεπαναστατικά χρόνια και συνέβαλε τα μέγιστα στον απελευθερωτικό αγώνα του 1821. Χρήματα και εφόδια στέλνονταν στην εμπόλεμη πατρίδα για τον Αγώνα από πλούσιους Έλληνες εμπόρους, μορφωμένοι Έλληνες έβρισκαν καταφύγιο εδώ και διέδιδαν τον επαναστατικό λόγο, δραστήριοι φοιτητές απετέλεσαν το έμψυχο δυναμικό της επανάστασης, τυπογράφοι αναπαρήγαγαν τα φιλελληνικά έντυπα.
Το Ελληνορθόδοξο Κοιμητήριο του Λιβόρνο, ιδρυθέν το 1840, αποτελεί σήμερα την μοναδική εστία μνήμης του άλλοτε ακμάζοντος ελληνικού στοιχείου της πόλης. Εδώ βρίσκονται οι οικογενειακοί τάφοι των Μαυροκορδάτων, των Ροδοκανάκηδων και άλλων επιφανών Ελλήνων της Διασποράς. Σε αυτό μεταφέρθηκαν τάφοι και οστά από άλλο κοιμητήριο που λειτουργούσε στην πόλη πριν από την Επανάσταση του 1821. Ο χώρος, ως αρχιτεκτονικό σύνολο, ανήκει στη δικαιοδοσία του Ελληνικού Ινστιτούτου της Βενετίας και υπόκειται στις ρυθμίσεις που αφορούν στη συμφωνία Ελλάδας-Ιταλίας το 1951. Στον ίδιο χώρο υπάρχει ο Ορθόδοξος Ναός αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Οικοδομήθηκε από την οικογένεια Μαυροκορδάτου και φιλοξενεί εντός του και ένα εξέχων μέλος της. Σήμερα, αποτελεί την μόνη Ορθόδοξη Εκκλησία του Λιβόρνο, πνευματικό μνημείο τόσο της Ελλάδας όσο και της Ιταλίας. Τόσο το Ελληνορθόδοξο Κοιμητήριο όσο και ο Ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου έχουν χαραχτεί στην συλλογική συνείδηση των πολιτών του Λιβόρνο.
Φωτογραφίες: Νεκτάριος Σαχπαζίδης
https://instagram.com/sachpazidis_photography?igshid=YmMyMTA2M2Y=
*Βιογραφικό συντάκτη
https://greekhumans.com/2022/09/29/o-nektarios-saxpazidhs-syntaktis-sto-greekhumans/