Αρχική » Η Μάχη του Tannenberg

Η Μάχη του Tannenberg

Μία εκδίκηση που άργησε 500 χρόνια

0 comment 846 views

Του Κωνσταντίνου Ζαφειρίδη*

Εισαγωγή

Η μάχη του Tannenberg διεξήχθη κατά τους πρώτους μήνες του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου (Α΄ ΠΠ). Αποτελεί τρόπον τινά μια εξαίρεση στο γενικό κανόνα των όσων διαδραματίσθηκαν στα μέτωπα του τετραετούς πολέμου.

Ο Μεγάλος Πόλεμος αποτελεί δίχως αμφιβολία μια από τις πιο παράλογες και ακατανόητες σελίδες ιστορίας της Ευρώπης. Πρόκειται για μια σύρραξη την οποία κανείς δεν επιθυμούσε, αλλά όλοι υπέθαλψαν. Στοίχισε τη ζωή σε 10 εκατομμύρια στρατιώτες, και τραυμάτισε τους διπλάσιους για λίγα χιλιόμετρα γης και για την επιβεβαίωση του απαρχαιωμένου και ξεπερασμένου τρόπου διεξαγωγής εχθροπραξιών, που όλοι σχεδόν οι Στρατηγοί έφεραν, ως κατάλοιπα των Ναπολεόντειων πολέμων.

Το πλέγμα συμφωνιών και υποχρεώσεων των μεγάλων δυνάμεων έκανε τη δολοφονία του Αρχιδούκα Φερδινάνδου από τον Γκάβριλο Πρίντσιπ, τη σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι. Το ευρωπαϊκό «τραπεζομάντηλο» είχε γλυτώσει τελευταία στιγμή, σε Μαρόκο, Βοσνία και Βαλκάνια στις αρχές του 20ου αιώνα.

Με την κήρυξη του πολέμου, την πρωτοβουλία ανέλαβε κατά βάση η Γερμανία. Το σχέδιο Schlieffen ήταν αρκετά απλό. Για τη Γερμανία, η Γαλλία σχεδίαζε επίθεση στην Αλσατία και τη Λωραίνη. Αυτό την καθιστούσε επιρρεπή σε παράδοση αν έπεφτε το Παρίσι. Οι λεγεώνες του Kaiser αναμενόταν να κερδίσουν σε έξι εβδομάδες και εν συνεχεία με το προηγμένο γερμανικό σύστημα σιδηροδρόμων να μεταφερθούν στην Ανατολή. Οι άξονες επιχειρήσεων ήταν δύο. Κατά την πρώτη κατεύθυνση, διεξαγωγή επίθεσης στη Δύση και κατά δεύτερον αμυντική επιχείρηση στην Ανατολή απέναντι στην Τσαρική Ρωσία.

Η προπαρασκευή

Εξαιτίας του προαναφερθέντος σχεδίου, στην Πρωσία η Γερμανία είχε διαθέσει μόνο την Όγδοη Στρατιά υπό τον Maximilian von Prittwitz. Κυριαρχούσε η άποψη πως η νίκη στο «Δυτικό Μέτωπο» θα ερχόταν πριν προλάβουν οι Ρώσοι να κινητοποιήσουν πλήρως τις δυνάμεις τους. Τα πράγματα ωστόσο εξελίχθησαν διαφορετικά. Τα δύο πέμπτα του ρωσικού στρατού σε καιρό ειρήνης βρίσκονταν γύρω από τη Βαρσοβία στη Ρωσική Πολωνία, καθιστώντας τα άμεσα διαθέσιμα για δράση. Ενώ το μεγαλύτερο μέρος αυτής της δύναμης επρόκειτο να κατευθυνθεί νότια κατά της Αυστροουγγαρίας, η οποία πολεμούσε σε μεγάλο βαθμό έναν μονομέτωπο πόλεμο, η Πρώτη και η Δεύτερη Στρατιά αναπτύχθηκαν βόρεια για να εισβάλουν στην Ανατολική Πρωσία. Διασχίζοντας τα σύνορα στις 15 Αυγούστου, η Πρώτη Στρατιά του στρατηγού Paul von Rennenkampf κινήθηκε δυτικά με στόχο να καταλάβει το Königsberg και να οδηγήσει στη Γερμανία. Στα νότια, η Δεύτερη Στρατιά του στρατηγού Alexander Samsonov ακολούθησε, χωρίς να φτάσει στα σύνορα μέχρι τις 20 Αυγούστου. Η 1η Στρατιά του Rennenkampf(Νιέμεν) αποτελούνταν από 246.000 άνδρες και 800 πυροβόλα. Η 2η του Samsonov(Νάρεβ) είχε 289.000 μάχιμους άνδρες και 780 πυροβόλα. Οι Γερμανοί είχαν δύναμη 219.000 και 600 πυροβόλα.

H προσωπική αντιπάθεια των δύο στρατηγών και ένα σύμπλεγμα λιμνών, ανάγκαζε τους δύο στρατούς σε ξεχωριστές κινήσεις. Οι ρωσικές επιτυχίες σε Stallupönen και Gumbinnen θορύβησαν τον Prittwitz, ο οποίος διέταξε την εγκατάλειψη της Ανατολικής Πρωσίας υπό τον φόβο περικύκλωσης από τα τσαρικά στρατεύματα. Η αντίδραση του Γερμανικού Επιτελείου ήταν σιδηρά. Ο Αρχηγός Helmut von Moltke απέλυσε τον Prittwitz και διόρισε στη θέση του τον Paul von Hindenburg καθώς και τον στρατηγό Erich Ludendorff.

Η μάχη

Το πεδίο της μάχης ορίζεται από το Allenstein στον Βορρά, Ortelsburg στην Ανατολή, Soldau Νότια και Eylau στη Δύση. Πρόκειται για ένα τετράπλευρο έκτασης 100 μιλίων, η ανατολική πλευρά του οποίου οριοθετείται από τον λιμνότοπο της Μαζουρίας, ένα σύνολο ελών και λιμνών, με λίγους μόνο καλούς δρόμους να τον διασχίζουν.

Λίγο πριν την αλλαγή διοίκησης, ο αναπληρωτής καθηκόντων συνταγματάρχης Max Hoffmann, μετακίνησε το 1ο Σώμα Στρατού στο αριστερό άκρο της παράταξης της Δεύτερης Ρωσικής Στρατιάς του Samsonov. Το 17ο Σώμα καθώς και το 1ο Σώμα Εφέδρων, κινήθηκαν προς την δεξιά πτέρυγα των Ρώσων. Ήταν ένα έξυπνο αλλά ριψοκίνδυνο σχέδιο, καθώς ενδεχόμενη στροφή της 1ης Ρωσικής Στρατιάς υπό τον Rennenkampf προς Νότο, θα απειλούσε σοβαρά το αριστερό γερμανικό <<φτερό>>.  Διακρίνοντας ταυτόχρονα τον κίνδυνο για το Königsberg, o Hoffmann ανέπτυξε την 1η Μεραρχία Ιππικού προς διαφύλαξη του νότιου και ανατολικού τομέα της πόλης.

Η κατάσταση του μετώπου στις 23 Αυγούστου

Στις 23 Αυγούστου οι Hindenburg και Lundendorff ανέλαβαν τη διοίκηση και έθεσαν άμεσα σε εφαρμογή το προαναφερθέν σχέδιο.  Ο στόχος ήταν να περικυκλωθούν οι Ρώσοι. Θεωρώντας την τακτική αυτή τη γερμανική συμβολή στην διεξαγωγή πολέμου, οι δύο στρατηγοί δεν δίστασαν να υιοθετήσουν τις προτάσεις του Hoffmann.