Ρωμαϊκή Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικόνες μια μακρινής εποχής
Του Αριστείδη Ρούνη*
Εισαγωγή
Η Αρχαία Αγορά αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα Ρωμαϊκά μνημεία της Θεσσαλονίκης. Βρίσκεται στην καρδιά της πόλης ανάμεσα στην Εγνατία οδό και την οδό Αγίου Δημητρίου, στη βόρεια πλευρά της Πλατείας Αριστοτέλους.
Τι ήταν η Ρωμαϊκή Αγορά;
Η Αρχαία Αγορά αποτελούσε το κοινωνικό, οικονομικό, διοικητικό, πνευματικό και θρησκευτικό κέντρο της Θεσσαλονίκης. Ήταν συνδεδεμένο με τους δυο κύριους οδικούς άξονες της πόλης. Είχαν κατεύθυνση από την ανατολή προς τη δύση και από τον βορά προς τον νότο στα πρότυπα της ρυμοτομίας των υπόλοιπων Ρωμαϊκών πόλεων. Ήταν ένας ενιαίος χώρος έκτασης 20 περίπου στρεμμάτων ο οποίος φιλοξενούσε κτίρια, που εξυπηρετούσαν διάφορες λειτουργίες στη δημόσια ζωή της πόλης και άρχισε να κατασκευάζεται στο τέλος του 2ου αιώνα μ.Χ στη θέση Ελληνιστικής Αγοράς.
Άρχισε να κατασκευάζεται στο τέλος του 2ου αι. μ.Χ., στη θέση μιας προϋπάρχουσας αγοράς των πρώτων αυτοκρατορικών χρόνων. Εκεί βρίσκονταν δημόσια κτήρια και διάφοροι χώροι που διαμορφώθηκαν με ενιαία αρχιτεκτονική αντίληψη σε δύο κλιμακωτά επίπεδα. Το συγκρότημα αποτελούσε τον οικονομικό και εμπορικό πυρήνα της πόλης, είχε, ωστόσο, διοικητικό και ψυχαγωγικό χαρακτήρα. Στα αυτοκρατορικά χρόνια αποκτά μνημειακό χαρακτήρα.
Από τα κτήρια της αγοράς έχει αναστηλωθεί και δοθεί η κρυπτή στοά σε χρήση για εκθέσεις, συνέδρια και συναυλίες από το 1966. Επίσης, έχει αναστηλωθεί το ωδείο (χωρητικότητας 350 ατόμων) και έχει δοθεί σε χρήση από το 1997. Τα τμήματα της Αρχαία Αγορά που έχουν αποκαλυφθεί περιλαμβάνουν μια ορθογώνια μαρμαροστρωμένη πλατεία μήκους 145 μ. και πλάτους 90 μ. με μεγάλες κιονοστοιχίες, ωδείο με κερκίδες και σκηνή, ένα χώρο θεαμάτων, λουτρό και μεγάλες στοές από τις οποίες η καλύτερα σωζόμενη είναι η «κρυπτή στοά».
Τη δεκαετία του 1960 παραλίγο να χτίσουν Δικαστήρια πάνω της
Ο χώρος της Ρωμαϊκής Αγοράς ήταν καλυμμένος μέχρι το 1966 που πραγματοποιήθηκαν εκσκαφές με σκοπό την ανέγερση του Δικαστικού Μεγάρου της πόλης. Ενώ οι ανασκαφές είχαν ξεκινήσει, ανακαλύφθηκαν στο χώρο αυτό τα πρώτα ευρήματα μεγάλης ιστορικής και αρχαιολογικής αξίας. Ο έφορος αρχαιοτήτων Φώτης Πέτσας με την αναστήλωση του μοναδικού μονόλιθου μαρμάρινου κίονα με κιονόκρανο, που βρέθηκε ακέραιος, κατάφερε να ματαιωθούν τα σχέδια για την ανέγερση οποιουδήποτε κτιρίου στην περιοχή.
Εικόνες από την Αγορά
Το μέρος που καθόταν οι ακροατές για να παρακολουθήσουν αγώνες
Κρήνη
Ψηφιδωτό δάπεδο
Το βαλάνειο
Cryptoporticus
Υπαίθρια αγορά
Ωδείο
Εμπορική οδός
Η στήλη την οποία διέσωσε ο αρχαιολόγος για να μην γίνουν δικαστήρια
Υπέργεια οδός της πλατείας. Πιθανότατα ήταν κτίριο διώροφο
Είσοδος της αγοράς
Αυτά ήταν τα σημαντικότερα τμήματα της αρχαίας αγοράς. Ωστόσο, υφίστανται και διάσπαρτα μέρη, όπως ήταν το νομισματοκοπείο, τα αρχεία και τα δωμάτια της αγοράς.
Εκθεσιακός χώρος
Παρουσιάζεται ο αρχαιολογικός χώρος της Ρωμαϊκής Αγοράς Θεσσαλονίκης, μέσα από τα ευρήματα της ανασκαφικής έρευνας που πραγματοποιήθηκε, περιοδικά, από το 1962 έως το 1999 και με τη συνδρομή πλούσιου εποπτικού υλικού για τη γνωριμία του επισκέπτη, τόσο με την ιστορία του συγκροτήματος της Αγοράς, όσο και έμμεσα με την ιστορία της πόλης από τον 3ο αιώνα π.Χ. έως σήμερα.
Οι τρεις κύριοι θεματικοί άξονες:
Α – Προθάλαμος: «η σύγχρονη εποχή» : η ιστορία και το χρονικό της ανασκαφικής έρευνας και των εργασιών αποκατάστασης και ανάδειξης του χώρου.
Β – Ανατολικός διάδρομος: «Στον χώρο πριν την Αγορά» : η ιστορία του χώρου πριν από την οργάνωση του συγκροτήματος της Αγοράς (3ος π.Χ. – 1ος μ.Χ.)
Γ – Κεντρική αίθουσα: «Ο δημόσιος χαρακτήρας του χώρου και η Αγορά» : το βαλανείο, η κύρια φάση του συγκροτήματος της Αγοράς (πλατεία, ωδείο και ανατολική πτέρυγα, κρυπτή στοά και νότια πτέρυγα).
Καταλήγοντας παρουσιάζονται οικοδομήματα της ρωμαϊκής περιόδου που βρίσκονται σε άμεση γειτνίαση και σχέση με την Αγορά.
Επίλογος
Κάθε αρχαιολογικός χώρος-μνημείο την Ελλάδα έχει το ενδιαφέρον του και μας ταξιδεύει νοερά σε μια άλλη εποχή! Μπορείτε πολύ εύκολα να επισκεφθείτε την Αγορά, αφού βρίσκεται σε προσβάσιμο σημείο στην πόλη. Το προσωπικό είναι ευγενικό και εκπαιδευμένο, ώστε να σας προσφέρει μια άνετη ξενάγηση στον χώρο.
Αρχαία Αγορά
Τηλέφωνο επικοινωνίας: 2310 221266
Ωράριο λειτουργίας
Καθημερινά – εκτός Τρίτης: 08:30 – 15:30
Τρίτη: Κλειστό
Τιμή εισιτηρίου: 8€, μειωμένο 4€
Πηγές
https://www.thessalonikiguide.gr/place/arxaia-agora/
http://odysseus.culture.gr/h/3/gh351.jsp?obj_id=2457
https://www.lifo.gr/tropos-zois/urban/6-endiaferonta-pragmata-gia-ti-romaiki-agora-tis-thessalonikis
Φωτογραφία εξωφύλλου: Αριστείδης Ρούνης
*Βιογραφικό συντάκτη