Περλ Χάρμπορ – η μέρα που άλλαξε τον ρου της ιστορίας
ΗΠΑ – Ιαπωνία
Του Σπύρου Τσεβά*
Στις 7 Δεκεμβρίου 1941, λίγο πριν τις 8 το πρωί, ένα κύμα ιαπωνικών αεροπλάνων εμφανίστηκε ξαφνικά στον ουρανό της Χαβάης. Μέσα σε λίγα λεπτά επιτέθηκαν στην αεροπορική , ναυτική και στρατιωτική βάση των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων στο Περλ Χάρμπορ, βορειοδυτικά της Χονολουλού. Η σύντομης διάρκειας επίθεση ήταν αρκετή για τις Ηνωμένες Πολιτείες να βάλουν τέλος στην εσωστρέφεια που είχαν θέσει τον εαυτό τους, σηματοδοτώντας κι επίσημα την είσοδό τους στο Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Η θέση των δύο δυνάμεων πριν από την επίθεση
Πριν από την επίθεση, ήδη ο πόλεμος μαινόταν στην Ευρώπη και την Ασία με τη συμμετοχή όλων και περισσότερων στρατευμάτων. Η Ιαπωνία ήδη είχε εμπλακεί σε πόλεμο με την Κίνα από το 1937, έχοντας καταλάβει μεγάλο μέρος της χώρας. Στην ουσία, στη διακυβέρνηση της χώρας βρισκόταν μια ομάδα στρατιωτικών ,η οποία επιθυμούσε να εδραιώσει τη δική της αυτοκρατορία στη Ασία και να εξασφαλίσει πρόσβαση σε πρώτες ύλες, ιδιαίτερα σε πετρέλαιο. Η Ιαπωνία στηριζόταν σε σημαντικό ποσοστό σε εισαγωγές πρώτων υλών για την αξιοποίησή τους στην βιομηχανία, επομένως η επέκταση στην Κίνα κι η εκδίωξη των Γάλλων από την περιοχή της Ινδοκίνας έμοιαζε αναπόφευκτη.
Αντίθετα, οι Ηνωμένες Πολιτείες με το Φραγκλίνο Ρούσβελτ στην ηγεσία της χώρας εφάρμοζαν την πολιτική της ουδετερότητας , στρεφόμενοι αποκλειστικά και μόνο σε δικά τους εσωτερικά ζητήματα. Παρά τα σημαντικά έσοδα που είχαν εξασφαλιστεί μέσα από τη συμμετοχή στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο , υπήρχε πλέον και νομικά κατοχυρωμένη από το Κογκρέσο η αρχή της ουδετερότητας κι η αποστασιοποίηση από τις συρράξεις των υπόλοιπων χωρών.
Ωστόσο, οι σχέσεις μεταξύ ΗΠΑ κι Ιαπωνίας υπήρξαν ιδιαίτερα τεταμένες από τις αρχές της δεκαετίας του 1930. Οι κινήσεις των Ιαπώνων προκαλούσαν την αντίδραση των Ηνωμένων Πολιτειών, με τον πρόεδρο Ρούσβελτ να τους επιβάλλει οικονομικές κυρώσεις. Ο οικονομικός πόλεμος κατά της Ιαπωνίας εντάθηκε κατά το καλοκαίρι του 1941 επιβάλλοντας εμπάργκο πετρελαίου. Η κίνηση αυτή αποτέλεσε ένα ιδιαίτερα ισχυρό πλήγμα στην κρατική μηχανή της χώρας της Ασίας , αφού με την εξέλιξη αυτή επεδίωκαν μια απάντηση απέναντι στους Αμερικανούς. Κατά αυτό τον τρόπο δεν άργησε η ώρα της επίθεσης.
Η μέρα της επίθεσης
Η επιχείρηση οργανώθηκε με ακρίβεια. Μια δύναμη έξι ιαπωνικών αεροπλανοφόρων έπλευσε σιωπηλά στον Βόρειο Ειρηνικό, εκμεταλλευόμενη την απομόνωση της Χαβάης. Η πρώτη επίθεση πραγματοποιήθηκε λίγο πριν τις 8 το πρωί . Στόχος ήταν να καταστραφεί ο αμερικανικός στόλος κη η αεροπορία ώστε να μην υπάρξει άμεση αντίδραση. Το θωρηκτό USS Arizona (ΒΒ – 39) υπέστη την πιο καταστροφική έκρηξη, όταν μια βόμβα έφτασε στο αποθηκευμένο πυρομαχικό του, σκοτώνοντας πάνω από 1.100 ναύτες. Πολλά ακόμη θωρηκτά, αντιτορπιλικά και βοηθητικά πλοία υπέστησαν σημαντικές ζημιές ή βυθίστηκαν.
Η αμερικανική πλευρά <<πιάστηκε στον ύπνο>> επί της ουσίας καθώς σε καμία περίπτωση δεν ανέμεναν μ’ αυτόν τον τρόπο να πραγματοποιηθεί η επίθεση. Αντιθέτως, όσες φορές τα ραντάρ τους εντόπισαν κίνηση των Ιαπώνων τα θεώρησαν ως φιλικά και δεν επικεντρώθηκαν στην αναχαίτισή τους.
Ο απολογισμός ήταν τραγικός καθώς περισσότεροι από 2.400 Αμερικανοί σκοτώθηκαν, σχεδόν 1.200 ήταν τραυματίες, ενώ σημειώθηκαν τεράστιες απώλειες σε εξοπλισμό και στόλο. Για τους Ιάπωνες, οι απώλειες ήταν πολύ μικρότερες, γεγονός που αρχικά φάνηκε να δικαιώνει τη στρατηγική τους και την επιλογή τους να πραγματοποιήσουν την επίθεση. Η απώλεια μόλις 65 ανδρών επιβεβαιώνει τον παραπάνω συλλογισμό.
Γιατί η επίθεση δεν πέτυχε τον στόχο της;
Αν κι η επίθεση στο Περλ Χάρμπορ θεωρήθηκε από τους Ιάπωνες ως μια επιτυχής επιχείρηση, στην πραγματικότητα δεν επέφερε το τελειωτικό πλήγμα για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αντίθετα, η επίθεση αυτή ενίσχυσε την ενότητα των ΗΠΑ. Αν κι ο Φραγκλίνος Ρούσβελτ μια μέρα μετά την επίθεση έκανε λόγο για <<νύχτα ντροπής>> για το έθνος του, έδωσε το έναυσμα με την καθολική σχεδόν στήριξη του Κογκρέσου να κηρύξουν τον πόλεμο στις δυνάμεις του Άξονα. Η είσοδος των ΗΠΑ στον πόλεμο άλλαξε τις ισορροπίες στη μάχη.
Επίσης, είναι σημαντικό να επισημανθεί πως η επίθεση δεν έπληξε τις δεξαμενές καυσίμων και τις εγκαταστάσεις επισκευών, επιτρέποντας στους Αμερικανούς να επαναφέρουν μεγάλο μέρος του στόλου μέσα σε μήνες. Επιπλέον, αξίζει να αναφερθεί πως στις απώλειες του στόλου δε παρατηρήθηκαν αεροπλανοφόρα κι υποβρύχια καθώς απουσίαζαν από τη βάση τη μέρα της μάχης. Έτσι ο πυρήνας των Ηνωμένων Πολιτειών για τις επιθέσεις στον Ειρηνικό Ωκεανό έμεινε ανέπαφος.
Οι συνέπειες της επίθεσης και το τέλος του πολέμου στον Ειρηνικό
Η επίθεση στο Περλ Χάρμπορ λειτούργησε ως ορόσημο που σημάδεψε την πορεία του πολέμου. Η Ιαπωνία αρχικά σημείωσε επιτυχίες στην Ασία, αλλά η μάχη του Μιντγουέι τον Ιούνιο του 1942 άλλαξε την κατάσταση, καθώς οι ΗΠΑ επέφεραν αποφασιστικό πλήγμα στον ιαπωνικό στόλο. Σταδιακά, η αμερικανική πολεμική μηχανή κυριάρχησε στον Ειρηνικό. Το 1945, μετά την πτώση την πτώση της ατομικής βόμβας στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι και την κατάρρευση των ιαπωνικών γραμμών άμυνας, η Ιαπωνία παραδόθηκε στις 2 Σεπτεμβρίου 1945, σηματοδοτώντας κι επίσημα το τέλος της σύρραξης.
Επίλογος
Το Περλ Χάρμπορ υπήρξε σημείο καμπής για τον 20ό αιώνα. Άλλαξε τις ισορροπίες ισχύος, διαμόρφωσε την αμερικανική εξωτερική πολιτική και καθόρισε την πορεία του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου. Η επίθεση απέδειξε πόσο εύθραυστη είναι η ασφάλεια και πόσο απρόβλεπτες μπορεί να γίνουν οι διεθνείς σχέσεις. Το Περλ Χάρμπορ έγινε ένα από τα σύμβολα του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, με σημαντική επίδραση σε διαφόρους τομείς μέχρι και το χώρο της τέχνης και του κινηματογράφου.
Πάνω από όλα όμως αποτέλεσε υπενθύμιση ότι η ιστορία μπορεί να αλλάξει σε μια μόνο στιγμή κι ότι η ειρήνη δεν είναι δεδομένη αλλά αντίθετα εύθραυστη.
Βιβλιογραφία
Yarnell, Paul R. “Organization of the Japanese Air Attack Units December 7, 1941.” NavSource Naval History, November 2003. Archived December 13, 2007. Accessed December 8, 2007.
https://www.sansimera.gr/articles/360#goog_rewarded
Πηγή εικόνας
https://www.in.gr/2019/12/07/plus/epithesi-sto-perl-xarmpor/
* Βιογραφικό συντάκτη
https://greekhumans.com/o-spyros-tsevas-syntakths-sto-greekhumans/