Ένα μάθημα για την αγάπη
Με αφορμή το κείμενο του Λ. Μπουσκάλια. Τροφή για σκέψη
Της Βασιλικής Πολυζώνη*
Στο μάθημα της Αγάπης ένα κορίτσι είπε ένα βράδυ: «Ξέρω γιατί απελπίζομαι τόσο συχνά. Είναι γιατί θέλω να με αγαπούν όλοι κι αυτό δεν είναι ανθρωπίνως δυνατόν. Θα μπορούσα να είμαι το πιο ζουμερό, το πιο γευστικό, το πιο συναρπαστικό ροδάκινο του κόσμου και να προσφέρομαι σε όλους. Υπάρχουν όμως άνθρωποι που είναι αλλεργικοί στα ροδάκινα. Αυτοί θα θελήσουν ίσως να γίνω μπανάνα». Πόσο συχνά δε γινόμαστε μπανάνες για άλλους, που θέλουν ροδάκινα! Τι θλιβερή φρουτοσαλάτα. Είναι προτιμότερο να πεις στον άλλο: «Λυπάμαι πολύ που δεν μπορώ να είμαι μπανάνα, θα το ‘θελα πολύ να ήμουνα μπανάνα για σένα. Βλέπεις όμως, είμαι ροδάκινο».
Και ξέρετε τι θα συμβεί; Αν περιμένετε αρκετά, θα βρείτε κάποιον που του αρέσουν τα ροδάκινα. Και μετά θα μπορείτε να ζήσετε σαν ροδάκινο κι όχι σαν μπανάνα. Σκεφτείτε χάσιμο ενέργειας που έχει κανείς προσπαθώντας να γίνει μπανάνα όταν είναι ροδάκινο!
«Όταν αγαπάς, κινδυνεύεις να μην έχει ανταπόκριση η αγάπη σου». Δεν είναι κακό αυτό. Αγαπάς για ν’ αγαπάς, κι όχι για να πάρεις ανταπόδοση – αυτό δεν είναι αγάπη.
«Όταν ελπίζεις, κινδυνεύεις να πονέσεις». Και «Όταν δοκιμάζεις, κινδυνεύεις να αποτύχεις». Κι όμως πρέπει να ρισκάρεις, γιατί η μεγαλύτερη ατυχία στη ζωή είναι να μη ρισκάρεις τίποτε. Όποιος δε ρισκάρει τίποτε, δεν κάνει τίποτε, δεν έχει τίποτε και δεν είναι τίποτε. Μπορεί ν’ αποφεύγει τον πόνο και τη λύπη, αλλά δε μαθαίνει, δε νιώθει, δεν αλλάζει, δεν αναπτύσσεται, δε ζει και δεν αγαπά. Είναι δούλος αλυσοδεμένος με τις βεβαιότητες και τους εθισμούς του. Έχει ξεπουλήσει το μεγαλύτερο αγαθό του, την ατομική του ελευθερία. Μόνο ο άνθρωπος που ρισκάρει είναι ελεύθερος.
Λέο Μπουσκάλια, Να ζεις, ν’ αγαπάς και να μαθαίνεις, μτφρ. Μαρίνα Λώμη, εκδ. Γλάρος, 1988
Το κείμενο του Λέο Μπουσκάλια πραγματεύεται ζητήματα που αφορούν την αυτοαντίληψη, την ανάγκη κοινωνικής αποδοχής και τη σχέση ανάμεσα στην αγάπη, το ρίσκο και την προσωπική ελευθερία. Ο συγγραφέας, αξιοποιώντας μια εκτενή αλληγορία, αναδεικνύει την ψυχολογική πίεση που δημιουργεί η επιθυμία του ατόμου να είναι καθολικά αποδεκτό.
Η μεταφορά του «ροδάκινου» και της «μπανάνας» λειτουργεί ως συμβολική αναπαράσταση της μοναδικότητας της προσωπικότητας και της αδυναμίας καθολικής ανταπόκρισης από το κοινωνικό περιβάλλον. Η προσπάθεια του ατόμου να αλλοιώσει τα χαρακτηριστικά του προκειμένου να ανταποκριθεί στις προσδοκίες των άλλων οδηγεί σε αποξένωση από τον αυθεντικό εαυτό και σε ψυχική φθορά. Η αποδοχή της προσωπικής ταυτότητας προβάλλεται ως προϋπόθεση ψυχικής ισορροπίας και υγιών διαπροσωπικών σχέσεων.
Στη συνέχεια, ο συγγραφέας εστιάζει στη φύση της αγάπης, την οποία ορίζει ως πράξη προσφοράς και όχι ανταλλαγής. Η αγάπη, η ελπίδα και η προσπάθεια εμπεριέχουν εγγενώς τον κίνδυνο της απογοήτευσης και της αποτυχίας, γεγονός που συνιστά αναπόσπαστο στοιχείο της ανθρώπινης εμπειρίας. Η αποφυγή του ρίσκου, αν και μειώνει την πιθανότητα ψυχικού πόνου, περιορίζει την προσωπική ανάπτυξη και οδηγεί σε μια κατάσταση υπαρξιακής αδράνειας.
Το κείμενο του Λέο Μπουσκάλια προβάλλει μια ιδιαίτερα εύστοχη και επίκαιρη θέση σχετικά με την ανάγκη αυτοαποδοχής και τη σημασία του ρίσκου στη ζωή του ανθρώπου. Η άποψη ότι η προσπάθεια καθολικής αποδοχής οδηγεί σε απώλεια της προσωπικής ταυτότητας ανταποκρίνεται σε σύγχρονες ψυχολογικές προσεγγίσεις, σύμφωνα με τις οποίες η αυθεντικότητα αποτελεί βασικό παράγοντα ψυχικής υγείας.
Επιπλέον, η θέση ότι η αγάπη, η ελπίδα και η δημιουργική δράση εμπεριέχουν αναπόφευκτα τον κίνδυνο της αποτυχίας κρίνεται ρεαλιστική και ουσιαστική. Η αποφυγή κάθε μορφής ρίσκου μπορεί να προσφέρει πρόσκαιρη ασφάλεια, ωστόσο περιορίζει την προσωπική ανάπτυξη και εμποδίζει την ουσιαστική βίωση της ζωής. Ο φόβος της απόρριψης ή της αποτυχίας δεν θα πρέπει να λειτουργεί ανασταλτικά, αλλά ως αναπόσπαστο στοιχείο της ανθρώπινης εμπειρίας.
Η θέση του συγγραφέα ότι μόνο μέσω της ανάληψης ρίσκου μπορεί το άτομο να κατακτήσει την προσωπική του ελευθερία είναι πειστική και πνευματικά τεκμηριωμένη. Η αποδοχή του εαυτού και η τόλμη της επιλογής συνιστούν θεμελιώδεις προϋποθέσεις για μια ζωή με νόημα και αυθεντικότητα.
Καταληκτικά, το κείμενο υποστηρίζει ότι η ανάληψη ρίσκου αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αυτοπραγμάτωση και την ελευθερία του ατόμου. Ο άνθρωπος που αποδέχεται την αβεβαιότητα και τις πιθανές απώλειες της ζωής διατηρεί τη δυνατότητα εξέλιξης, συναισθηματικής πληρότητας και αυθεντικής ύπαρξης, σε αντίθεση με εκείνον που εγκλωβίζεται σε βεβαιότητες και κοινωνικούς εθισμούς.
Πηγή εικόνας
https://shop.fitagikas.gr/rodakina
* Βιογραφικό συντάκτριας
https://greekhumans.com/h-vasiliki-polyzwnh-syntaktria-sto-greekhumans/