Τo Δίλημμα του CHP
Του Ιωάννη Ν. Γρηγοριάδη*
Η διαδικασία για την λύση του Κουρδικού στην Τουρκία, ενώ μέχρι στιγμής δεν έχει οδηγήσει σε απτά αποτελέσματα για τα δικαιώματα της κουρδικής μειονότητος, έφερε και το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (Cumhuriyet Halk Partisi-CHP) ενώπιον ενός δύσκολου πολιτικού διλήμματος.
Ενώ είναι σαφές ότι η ανακίνηση της διαδικασίας συνδεόταν με την αύξηση της εκλογικής επιρροής του CHP εντός των ψηφοφόρων κουρδικής καταγωγής, η οποία συνέβαλε και στις άνευ προηγουμένου εκλογικές επιτυχίες του κατά τις πρόσφατες δημοτικές εκλογές, η σκοπιμότητα της συμμετοχής του CHP στην κοινοβουλευτική επιτροπή η οποία έχει αναλάβει την αποστολή να μελετήσει το ζήτημα και να υποβάλει σχετική εισήγηση αμφισβητήθηκε εντός του κόμματος.
Κατά μίαν άποψη η αξιωματική αντιπολίτευση δεν έπρεπε διά της συμμετοχής της να νομιμοποιήσει μία διαδικασία η οποία δεν αποσκοπεί στην πραγματικότητα σε αυτό που υπόσχεται, την λύση δηλαδή του Κουρδικού, αλλά την παγίωση της πολιτικής ηγεμονίας του κυβερνητικού συνασπισμού μέσω μιας διαδικασίας η οποία έχει σχεδιασθεί ως αυτοσκοπός. Η θέση αυτή θα ήταν ισχυρότερη αν και το φιλοκουρδικό Κόμμα Ισότητος και Δημοκρατίας των Λαών (Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi-DEM) ακολουθούσε την ίδια πολιτική γραμμή. Η απόφαση του φιλοκουρδικού Κόμματος να συμμετάσχει στην διαδικασία έχει ενισχύσει την νομιμοποίηση της διαδικασίας και αυξήσει τον κίνδυνο να εμφανισθεί το CHP της αυταρχικής κεμαλιστικής παραδόσεως όσον αφορά το Κουρδικό, η οποία θεμελιωνόταν στην άρνηση θεμελιωδών μειονοτικών δικαιωμάτων και αποσκοπούσε στην αφομοίωση της κουρδικής μειονότητος στην τουρκική πλειονότητα.
Κατά την αντίθετη άποψη, η οποία και επικράτησε, το CHP οφείλει να είναι παρόν σε οποιαδήποτε πρωτοβουλία επαγγέλλεται την λύση του Κουρδικού ανεξαρτήτως των πραγματικών προθέσεων των ιθυνόντων της. Τούτο ενισχύει και την αξιοπιστία του κόμματος ενώπιον των ψηφοφόρων κουρδικής καταγωγής οι οποίοι έχουν προσφάτως μετακινηθεί προς το κόμμα. Η συμμετοχή όμως του CHP μειώνει κατά πολύ το πολιτικό ρίσκο της διαδικασίας για τον κυβερνητικό συνασπισμό, καθώς δεν επιτρέπει να κεφαλαιοποιήσει πολιτικώς την δυσφορία μέρους της τουρκικής κοινής γνώμης για την πιθανότητα αναγνωρίσεως των κουρδικών μειονοτικών δικαιωμάτων. Η συζήτηση περί του Κουρδικού προσφέρει πάντοτε ευκαιρίες για την ανάπτυξη θεωριών συνωμοσίας, οι οποίες καταλήγουν στον διαμελισμό της Τουρκίας με προηγούμενα στάδια την συνταγματική αναγνώριση των δικαιωμάτων της κουρδικής μειονότητος και την μετατροπή της Τουρκίας σε ομοσπονδία.
Το ισχυρότερο επιχείρημα πάντως υπέρ της συμμετοχής του CHP στην διαδικασία είναι η ανάδειξη των εγγενών αντιφάσεών της. Είναι δυνατόν να υπάρξει αναγνώριση των μειονοτικών δικαιωμάτων των πολιτών κουρδικής καταγωγής, ενώ οι πολιτικές ελευθερίες όλων των Τούρκων πολιτών περιορίζονται όλο και περισσότερο; Μπορεί μια πιθανή αμνηστία των μελών του ΡΚΚ να μη συνοδευθεί από την αμνηστία όλων των πολιτικών κρατουμένων; Με άλλα λόγια είναι δυνατόν να αφεθεί ελεύθερος ο Αμπντουλλάχ Οτζαλάν, χωρίς να αφεθούν ελεύθεροι οι Σελαχαττίν Ντεμίρτας και Οσμάν Καβάλα; Τα ανθρώπινα δικαιώματα είτε ισχύουν και προστατεύουν όλους είτε δεν ισχύουν για κανέναν.
(Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα “Τα Νέα” την 9η Αυγούστου 2025)
Πηγή πληροφόρησης – φωτογραφίας
https://epifyllides.blogspot.com/2025/08/chp.html
* Ο Ιωάννης Ν. Γρηγοριάδης είναι Αναπληρωτής Καθηγητής του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης και κάτοχος έδρας Jean Monnet στις Ευρωπαϊκές σπουδές στο Πανεπιστήμιο Μπίλκεντ στην Τουρκία και Ερευνητής του ΕΛΙΑΜΕΠ.