Συνέντευξη του Γιώργου Λυκοκάπη

Συνέντευξη του Γιώργου Λυκοκάπη – ΗΠΑ-Ιράν

Σε συνέντευξη για το https://greekhumans.com/, ο κ. Γιώργος Λυκοκάπης, πολιτικός επιστήμων – δημοσιογράφος και αρθρογράφος του SLpress, κλήθηκε να σχολιάσει επίκαιρα ζητήματα στη Μέση Ανατολή.

Πόλεμος στην Ουκρανία

Αγαπητέ Γιώργο, καλωσόρισες εκ νέου στη διαδικτυακή τοποθεσία του https://greekhumans.com/. Είναι σίγουρο ότι κάθε συζήτηση μαζί σου στοχεύει στο να διαφωτίσει λίγο παραπάνω τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και στα υπόλοιπα «μέτωπα συγκρούσεων». Τα ζητήματα αρκετά. Εντάσεις υφίστανται παντού ανά τον πλανήτη. Ας προσπαθήσουμε λοιπόν, να δοθούν απαντήσεις στα σημαντικότερα θέματα.

Ξεκινώντας από το μέτωπο της Ουκρανίας ένα σύντομο σχόλιο, πριν περάσουμε στις ΗΠΑ και τη Μέση Ανατολή. Τι επιζητά ο Ρώσος Πρόεδρος Πούτιν εκεί; Υπάρχει περίπτωση να τερματιστεί ο πόλεμος; Είναι αρκετοί οι μήνες του πολέμου!

Αρχικά να σας ευχαριστήσω και πάλι για την φιλοξενία. Σε ό,τι αφορά τον πόλεμο στην Ουκρανία, να σχολιάσω πως με τον νέο πόλεμο στην Μέση Ανατολή, αναπόφευκτα ο ουκρανικός χάνει το ενδιαφέρον της διεθνούς διπλωματίας, αλλά και τον ΜΜΕ.

Η σύρραξη έχει μετατραπεί σε έναν πόλεμο φθοράς, όπου ο Ρώσος πρόεδρος αισθάνεται ότι έχει το πάνω χέρι, λόγω εφεδρειών και της πίεσης στο μέτωπο, αν και οι Ουκρανοί ακόμα δεν είναι υπό κατάρρευση.

Συνεχίζοντας την πολεμική πίεση, υπολογίζει ότι, αν καταλήξουμε τελικώς σε μία ειρηνευτική συμφωνία, θα έχει εξασφαλίσει τις μεγαλύτερες παραχωρήσεις από τους Ουκρανούς, είναι χαρακτηριστικό πως οι Αμερικανοί τους πιέζουν να αποσυρθούν από το σύνολο του Ντονμπάς, ακόμα και από περιοχές που ελέγχουν οι δυνάμεις του Κιέβου.

Από την άλλη, από την στιγμή που ο πόλεμος συνεχιστεί (που εκτιμώ ότι είναι και το πιο πιθανό σενάριο) ο Πούτιν έχει να προσδοκά από μία μελλοντική κατάρρευση-υποχώρηση των Ουκρανών, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η Μόσχα δεν θα μετέχει στις διαπραγματεύσεις, υπό τις ΗΠΑ, γιατί πρέπει να κρατήσει ενεργό και τον δίαυλο με την κυβέρνηση Τραμπ. Είναι χαρακτηριστικό πως Τραμπ και Πούτιν είχαν επικοινωνία, εν μέσω του πολέμου στο Ιράν.

Πόλεμος στη Γάζα

Μεταφερόμαστε στα νοτιοανατολικά της Ελλάδας, στο Ισραήλ, ποιος είναι έως τώρα κερδισμένο το Ισραήλ ή η Χαμάς; Που θα καταλήξουν όλες αυτές οι στρατιωτικές επιχειρήσεις; Ο Νετανιάχου πέτυχε τους στόχους τους, όσον αφορά στη Χαμάς; Τι στοχεύει επίσης με το Λίβανο;

Αν περιοριστούμε στο ζήτημα της Γάζας, εκτιμώ ότι κερδισμένο είναι σαφώς το Ισραήλ, παρόλο που η Χαμάς κάθε άλλο παρά έχει εξουδετερωθεί, ενώ εξακολουθεί να ασκεί εξουσία στον θύλακα της Γάζας.

Ο κύριος λόγος είναι το Σχέδιο Ειρήνης Τραμπ, που αν και δεν προβλέπει τίποτα για λύση δύο κρατών, εγκρίθηκε από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ (χάρη και στην αποχή Ρωσίας-Κίνας). Το δε Ισραήλ συνεχίζει απτόητο τον εποικισμό της Δυτικής Όχθης. Στο πολυσυζητημένο Συμβούλιο Ειρήνης που προβλέπει το Σχέδιο, μετέχουν οι κυριότερες μουσουλμανικές χώρες, όπως η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και το Πακιστάν.

Επιπλέον, το Παλαιστινιακό έχει φύγει εντελώς από το διεθνές προσκήνιο, είναι χαρακτηριστικό πως έχει πάψει να εστιάζει σε αυτό ακόμα και το Ιράν. Το μόνο “αγκάθι” που μένει είναι ο αφοπλισμός της Χαμάς και η μεταβίβαση της εξουσίας της. Βεβαίως, η επόμενη φάση του Σχεδίου (η συγκρότηση της Διεθνούς Δύναμης για την τήρηση της ταξης) έχει “σκαλώσει” και λόγω του νέου μεσανατολικού πολέμου.

Η Χαμάς νομίζω ότι παρακολουθεί με αμηχανία τις όλες εξελίξεις στην Μέση Ανατολή και δεν έχει πια να υπολογίζει ούτε στην στήριξη του Ιράν, ακόμα και αν το τελευταίο αντέξει στον πόλεμο. Το ισλαμικό καθεστώς θα εστιάσει στο εσωτερικό της χώρας.

Στον Λίβανο, το Ισραήλ, στα πλαίσια της νέας Μέσης Ανατολής που οραματίζεται, επιδιώκει να τελειώσει με την φιλοϊρανική παραστρατιωτική οργάνωση Χεζμπολάχ, εκτιμώ σπρώχνοντας και το λιβανέζικο κράτος να δράσει κατά της οργάνωσης, έστω και αν αυτό ενέχει το ρίσκο ενός νέου λιβανέζικου εμφυλίου.

Σε ό,τι αφορά τις σχέσεις τις σιιτικής-παραστρατιωτικής οργάνωσης με την σουνιτική Χαμάς, η προτεραιότητα της Χεζμπολάχ είναι η θέση της στον Λίβανο και όχι το status στην Γάζα. Εν κατακλείδι, η Χαμάς και οι Παλαιστίνοι είναι σίγουρα οι χαμένοι των εξελίξεων.

Πόλεμος ΗΠΑ/Ισραήλ με Ιράν

Είναι το φλέγον ζήτημα στην επικαιρότητα, διεθνή αλλά και εσωτερική. Ξεκινώντας λίγο ανορθόδοξα, αλλά έχει μεγάλη σημασία. Σε αυτόν τον πόλεμο εναντίον του Ιράν από τις ΗΠΑ «χέρι-χέρι» με το Ισραήλ, υπάρχει και κάποιο άλλο κράτος που πολεμά-αμύνεται στο πλευρό του Ιρανικού καθεστώτος; Ή το Ιράν έχει να αντιμετωπίσει μόνο του τις ΗΠΑ και το Ισραήλ;

Σε ό,τι αφορά την ίδια την σύγκρουση, το Ιράν ουσιαστικά αντιμετωπίζει μόνο τις ΗΠΑ και Ισραήλ που δρουν πολεμικά από κοινού, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να διαθέτουν (μεταξύ άλλων) έναν μεγάλο αριθμό στρατιωτικών βάσεων στην Μέση Ανατολή, που είναι βεβαίως στο στόχαστρο των ιρανικών επιθέσεων.

Βεβαίως, υπάρχουν αρκετά δημοσιεύματα και διεθνείς αναφορές, ότι Ρωσία και Κίνα παρέχουν δορυφορικές πληροφορίες (τομέας που το Ιράν υστερεί) για τις κινήσεις των αμερικανικών-ισραηλινών δυνάμεων στην Μέση Ανατολή, κάτι που μοιάζει ακριβές, με δεδομένα κάποια καίρια πλήγματα των Ιρανών σε νευραλγικούς στόχους. Σε διπλωματικό επίπεδο, επίσης η Τεχεράνη έχει την στήριξη Μόσχας-Πεκίνου, η Ρωσία δε επεδίωξε ρόλο μεσολαβητή για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, λόγω των σχέσεων της με τον Τραμπ.

Όμως, εκεί περιορίζεται η ρωσική-κινεζική υποστήριξη. Δεν έχουμε κάποια ενεργή στήριξη επί του πεδίου, είναι χαρακτηριστικό πως το Ιράν πολεμά κυρίως με δικά του όπλα (βέβαια το πυραυλικό του πρόγραμμα αναπτύχθηκε και σε συνεργασία με την Μόσχα).

Όσο είναι ανοιχτό το Ουκρανικό, η Ρωσία δεν έχει την πολυτέλεια μιας νέας πολεμικής εμπλοκής, η δε Κίνα δεν επιδιώκει να ρισκάρει την οικονομική επιρροή της, που είναι ισχυρή στο σύνολο του Κόλπου. Αξίζει δε να σημειωθεί πως το Πεκίνο είναι ένας από τους πιο σημαντικούς εταίρους του Ισραήλ. Πάντως, να σημειωθεί ότι δεν έχει υπογραφεί κάποιου είδος αμυντικού συμφώνου που να δεσμεύει Ρωσία και Κίνα σε στρατιωτική στήριξη του Ιράν.

Εξέλιξη πολέμου

Με τα έως τώρα δεδομένα ο Τραμπ και ο Νετανιάχου επιτυγχάνουν τον σκοπό τους εναντίον του Ιράν; Η αιτία κήρυξης του πολέμου ήταν ο Χαμενεί και το θεοκρατικό του καθεστώς ή κάποιος άλλος λόγος; Πως εκτιμάς ότι θα εξελιχθεί η κατάσταση στο Ιράν, το οποίο αντιμετωπίζει επίσης πολλά εσωτερικά προβλήματα.

Αρχικά να ξεκινήσω λέγοντας πως ο πραγματικός στόχος του πολέμου είναι η διαμόρφωση του χάρτη μιας νέας Μέσης Ανατολής: Το Ιράν και οι πληρεξούσιοι του (Χεζμπολάχ-Λίβανος, Χούθι-Υεμένη) είναι ο μόνος υπολογίσιμος στρατιωτικός αντίπαλος του Ισραήλ, μετά την εξομάλυνση των σχέσεων του με καίρια αραβικά κράτη και την διάλυση τριών κρατών -ορόσημο για το Μεσανατολικό: Ιράκ-Λιβύη-Συρία. Υπάρχουν βεβαίως και έτεροι λόγοι, όπως η αναχαίτιση της επιρροής Ρωσίας και Κίνας (και γενικότερα των BRICS) και ο έλεγχος των ιρανικών ενεργειακών αποθεμάτων.

Με το καθεστώς του Ιράν να αντιμετωπίζει πολλά προβλήματα, από οικονομική κρίση και μεγάλες αντικαθεστωτικές διαδηλώσεις, μέχρι και λειψυδρία, ΗΠΑ και Ισραήλ εκτίμησαν ότι θα ήταν ευάλωτο σε μία πολεμική επίθεση.

Εκεί πέσανε έξω, γιατί δεν είδαμε ούτε το ξέσπασμα κάποιας αντικαθεστωτικής διαδήλωσης στο Ιράν, ούτε κάποιο ρήγμα στο καθεστώς, για παράδειγμα στις τάξεις του στρατού, όπως προσδοκούσαν Ουάσιγκτον και Τελ Αβίβ. Ασαφές παραμένει αν εμπλακούν τελικώς οι Κούρδοι, ενώ το Αζερμπαϊτζάν μετρίασε τις απειλές για αντίποινα από επίθεση με drone στο έδαφος του, έπειτα από την επικοινωνία του Αζέρου με τον Ιρανό ομόλογο του.

Πάμε βεβαίως σε έναν άλλο τύπου πόλεμο φθοράς, όπου βεβαίως λόγω υπεροπλίας, αεροπορικής και τεχνολογικής υπεροχής, ΗΠΑ και Ισραήλ έχουν το πλεονέκτημα, αλλά και το Ιράν δεν καταθέτει τα όπλα, εξαπολύοντας σειρά επιθέσεων στο Ισραήλ και σε αραβικά κράτη του Κόλπου, παίζοντας το χαρτί της εξαγωγής της αστάθειας στην περιοχή, ενώ υπάρχει πάντα και ο παράγοντας του πετρελαίου και του στρατηγικού σημείου του Ορμούζ, το επόμενο “καυτό μέτωπο” του πολέμου.

Από την στιγμή που το καθεστώς επιβιώσει, μπορεί να ισχυριστεί ότι νίκησε, παρά τις απώλειες του. Καίριο ερωτημα, τι θα συμβεί με τα αποθέματα πυραύλων, αναχαίτισης, κτλ, όπου ΗΠΑ και Ισραήλ έχουν βεβαίως το πάνω χέρι έναντι του Ιράν, κάτι που όμως δεν ισχύει για τα κράτη του Κόλπου.

Ο «γίγαντας» Κίνα, τα στενά του Ορμούζ και οι αραβικές χώρες

Καταλήγοντας στη συζήτηση μας, θα σου ζητήσουμε κάποια σύντομα σχόλια για κάποια επίμαχα θέματα. Από τον παραπάνω πόλεμο στο Ιράν επηρεάζεται η Κίνα, η μεγάλη αντίπαλος των ΗΠΑ;;

Τι σχέση μπορεί να έχουν τα στενά του Ορμούζ με τον πόλεμο;

Οι αραβικές χώρες γιατί δεν υποστήριξαν το Ιράν ως μουσουλμανικά κράτη; Για παράδειγμα η Ιορδανία που βρίσκεται ανατολικά του Ισραήλ.

Σε ό,τι αφορά το πρώτο ερώτημα, σίγουρα η Κίνα, πολύ περισσότερο μάλιστα από την Ρωσία (η οποία να σημειωθεί ότι κερδίζει από την άνοδο των ενεργειακών τιμών) επηρεάζεται από τον πόλεμο, λόγω των ειδικών οικονομικών-εμπορικών σχέσεων που είχε καλλιεργήσει με το Ιράν (που είχαν φτάσει μέχρι και την υπογραφή Μνημονίου) και βεβαίως των μεγάλων εισαγωγών ιρανικού πετρελαίου.

Δεν μοιάζει τυχαίο που ο πόλεμος ξεκίνησε πριν την επικείμενη επίσκεψη του Ντόναλντ Τραμπ στην Κίνα, μία εμφανής επίδειξη δύναμης, την οποία μάλιστα ο Αμερικανός πρόεδρος ενδέχεται να αναβάλλει, καθώς πιέζει το Πεκίνο να αναπτύξει πολεμικά για τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ!

Εδώ πάμε στο άλλο σκέλος του ερωτήματος, στην σημασία των Στενών του Ορμούζ, όπου διακινείται το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και μεγάλος αριθμός LNG. Τα Στενά, λόγω της θέσης του, αποτελούν ένα “όπλο” στα χέρια του Ιράν, που μπορεί να αποσταθεροποιεί την αγορά ενέργειας. Πρέπει να σημειώσουμε ότι τα Στενά δεν έχουν κλείσει, καθώς το Ιράν επιτρέπει την διέλευση κινεζικών-ινδικών και άλλων πλοίων και δυνάμεις του πλήττουν δεξαμενόπλοια κυρίως δυτικών συμφερόντων.

Για αυτό και ο Τραμπ πιέζει για ανάπτυξη δυνάμεων προς έλεγχο των Στενών, αν και δεν βρίσκει πολλούς υποστηρικτές στο παράτολμο σχέδιο του, Βρετανία και Γαλλία ήδη εξέφρασαν την άρνηση τους. Αν υποθέσουμε ότι οι ΗΠΑ έστω και μόνοι τους καταφέρουν να τα ελέγξουν (και με απόβαση στις ιρανικές νησίδες Kharg και Qeshm, όπως σκέφτεται ο Τραμπ) το Ιράν θα χάσει ένα μεγάλο “όπλο” πίεσης και βεβαίως πολύτιμα έσοδα.

Τέλος, τα αραβικά κράτη, έχουν ένα μεγάλο ιστορικό αντιπαράθεσης με το Ιράν, παρά την όποια εξομάλυνση των σχέσεων τους με την Τεχεράνη που προηγήθηκε. Τα αραβικά κράτη, όντας σουνιτικά, βλέπουν το σιιτικό Ιράν ως μία δύναμη ανατροπής στην Μέση Ανατολή, μία πεποίθηση που σίγουρα εντάθηκε, μετά το κύμα των ιρανικών επιθέσεων που δέχτηκαν. Δεν νομίζω οι εξηγήσεις της Τεχεράνης για αυτές να καλύπτουν τις ανησυχίες τους…

Όταν κράτη του Κόλπου δέχονται επιθέσεις, ακόμα και το Κατάρ που είχε παγίως καλές σχέσεις με το Ιράν, η Ιορδανία που αναφέρετε δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να υποστηρίξει την Τεχεράνη, εξάλλου το χασεμιτικό βασίλειο έχει αναγνωρίσει το Ισραήλ, εδώ και δεκαετίες.

Ακόμα και η Τουρκία, που τηρεί ουδέτερη στάση στον πόλεμο, φροντίζει να καταδικάζει τις επιθέσεις του στα κράτη του Κόλπου, λόγω των ειδικών σχέσεων που έχει καλλιεργήσει με αυτά.

Σας ευχαριστώ θερμά για την συζήτηση και θα είναι χαρά μας να συζητήσουμε εκ νέου στο μέλλον.

Οι προγενέστερες συζητήσεις μας εδώ

https://greekhumans.com/synenteuxi-me-ton-k-giwrgo-lykokaph/

https://greekhumans.com/synenteyxh-tou-giwrgou-lykokaph-polemos-sth-gaza/

https://greekhumans.com/synenteyxh-tou-giorgou-lykokaph-exvterikh-politikh-tourkias/

https://greekhumans.com/synenteyxh-tou-giorgou-lykokaph-neos-proedros-stis-hpa/

https://greekhumans.com/synenteyxh-tou-giorgou-lykokaph-hpa-ee-ellada/

https://greekhumans.com/synenteyxh-tou-giorgou-lykokaph-hpa-eai/

https://greekhumans.com/synenteyxh-tou-giorgou-lykokaph-exelixeis-mesh-anatolh/

https://greekhumans.com/synenteyxh-tou-giorgou-lykokaph-perigyros-elladas/

https://greekhumans.com/sinenteyxh-tou-giorgou-lykokaph-ta-valkania/

https://greekhumans.com/synenteyxh-tou-giorgou-lykokaph-epikaira-themata/