Της Καλλιόπης Ξανθοπούλου*
Το φαινόμενο γιο-γιο ή ανακύκλωση του βάρους
Ο όρος «φαινόμενο γιο-γιο» ή «ανακύκλωση του βάρους» περιγράφει την επαναλαμβανόμενη απώλεια και επαναπρόσληψη του σωματικού βάρους. Κάθε χρόνο, εκατομμύρια ανθρώπων χάνουν, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, βάρος. Η επανάκτησή του όμως είναι γενικά συχνή, με το 1/3 έως τα 2/3 του χαμένου βάρους να ανακτάται εντός 1 έτους και σχεδόν όλο να ανακτάται μέσα σε 5 χρόνια. Μακροχρόνιες μελέτες μάλιστα, δείχνουν ότι τουλάχιστον το 1/3 των διαιτώμενων θα βάλουν περισσότερο βάρος από αυτό που έχασαν. Υπάρχουν όμως κίνδυνοι από αυτό; Και αν ναι, ποιοι είναι;
Κίνδυνος καρδιομεταβολικών διαταραχών
Έρευνα του 2015 των Montani και Dulloo, έδειξε ότι τα άτομα που βρίσκονταν σε κίνδυνο για καρδιομεταβολικές διαταραχές, ήταν αυτά που θεωρούσαν τον εαυτό τους υπέρβαρο, αλλά στην πραγματικοτήτα όταν ξεκίνησαν να χάσουν βάρος, ήταν ελλιποβαρείς (με βάρος χαμηλό) ή νορμοβαρείς (με βάρος φυσιολογικό).
Λόγω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης που προωθούν τις λεπτές φιγούρες, ακόμη και νεαροί έφηβοι εκτίθενται σε επαναλαμβανόμενες δίαιτες και ανακύκλωση του βάρους τους. Ωστόσο, επειδή μπορεί να υπάρξουν επιπτώσεις στην καρδιομεταβολική υγεία, η διατήρηση ενός σταθερού σωματικού βάρους πρέπει να είναι πιο σημαντική. Μελέτη του 2017 καταλήγει στο συμπέρασμα ότι είναι προτιμότερο να διατηρείται μια ισορροπία μεταξύ της απώλειας βάρους και των διακυμάνσεών του για να παραμείνει το άτομο υγιές καρδιομεταβολικά.
Ψυχολογία και ανακύκλωση βάρους
Σε άλλη έρευνα το 2011, τα άτομα που επαναπροσλάμβαναν το βάρος τους, ανέφεραν σημαντικά χαμηλότερη αυτοεκτίμηση για την εμφάνισή τους, μεγαλύτερη σωματική δυσαρέσκεια και ανάγκη να αδυνατίσουν πάλι, ενώ παράλληλα αυξάνονταν οι πιθανότητες να κάνουν υπερφαγικά επεισόδια.
Έρευνα σε ποντίκια για την επαναπρόσληψη βάρους
Έρευνα που πραγματοποιήθηκε το 2024 σε ποντίκια έδειξε ότι η διατροφική παρέμβαση οδηγεί σε γρήγορη απώλεια βάρους και σχετίζεται με βελτίωση των μεταβολικών επιπλοκών και της ευαισθησίας των περιφερικών ιστών στην ινσουλίνη. Ωστόσο, η γενετική επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό αυτή την απόκριση. Η επακόλουθη επανέκθεση των ποντικών σε δυτική δίαιτα, είχε ως αποτέλεσμα μια ταχεία επανάκτηση του βάρους και μια επανεμφάνιση των μεταβολικών διαταραχών. Τα ποντίκια που έκαναν ανακύκλωση του βάρους τους, δεν προστατεύονται τελικά από τις μεταβολικές επιπλοκές της παχυσαρκίας, σε σύγκριση με τα ζώα που ήταν πάντα παχύσαρκα. Μάλιστα, τα πρώτα, αναπτύσσουν πιο ακραία υπερινσουλιναιμία και υπερέκκριση ινσουλίνης σε σύγκριση με τα δεύτερα.
Συμπέρασμα
Μελέτη του 2024 που συγκέντρωσε τα μέχρι τώρα δεδομένα, κατέληξε στο συμπέρασμα, ότι η συντριπτική πλειονότητα των στοιχείων υποδηλώνει πως η ανακύκλωση βάρους (φαινόμενο γιο-γιο) δεν σχετίζεται με αρνητικές επιπτώσεις στο σωματικό βάρος, τη σύσταση του σώματος και τον μεταβολικό ρυθμό. Έτσι, τα υπέβαρα ή παχύσαρκα άτομα που αγωνίζονται να χάσουν βάρος, δεν πρέπει να αποθαρρύνονται από τις επαναλαμβανόμενες προσπάθειες. Αντιθέτως, θα πρέπει να προσπαθούν για μια αργή απώλεια βάρους με την καθοδήγηση και την επίβλεψη ειδικού και κυριότερο στόχο τους, την εκμάθηση και υιοθέτηση υγιεινών διατροφικών συνηθειών που θα τους συνοδεύουν σε όλη τους τη ζωή.
Αναλυτικότερα στοιχεία συμβουλών διατροφής μπορείτε να δείτε εδώ
- https://www.facebook.com/kalliopi.xanthopoulou.dietician
- https://www.instagram.com/xanthopoulou.dietitian/
- https://greekhumans.com/category/small-texts/dietician-advice/
Πηγή εικόνας
Βιβλιογραφία
- Pathways from dieting to weight regain, to obesity and to the metabolic syndrome: an overview, A. G. Dulloo and J.-P. Montani, 2015
- The metabolic consequences of ‘yo-yo’ dieting are markedly influenced by genetic diversity, Senthil Thillainadesan, Aaron Lambert, Kristen C. Cooke, Jacqueline Stöckli, Belinda Yau, Stewart W. C. Masson, Anna Howell, Meg Potter, Oliver K. Fuller, Yi Lin Jiang, Melkam A. Kebede, Grant Morahan, David E. James, Søren Madsen and Samantha L. Hocking, 2024
- Weight Cycling and Its Cardiometabolic Impact, Eun-Jung Rhee, 2017
- Yo-Yo Dieting in African American Women: Weight Cycling and Health, Robyn L. Osborn, Kelly L. Forys, Tricia L. Psota and Tracy Sbrocco, 2011
- The Physiological Effects of Weight-Cycling: A Review of Current Evidence, Nora Sanaya, Monika Janusaite, Maria Dalamaga & Faidon Magkos, 2024
Βιογραφικό συντάκτριας
https://greekhumans.com/h-kallioph-ksanthopoulou-syntaktria-sto-greekhumans/