Σερβία – Η φοιτητική οργή έγινε αντιπολίτευση
Ένα φοιτητικό κίνημα στη Σερβία αμφισβητεί ευθέως αυτό που οι ίδιοι οι διαδηλωτές περιγράφουν ως την «κατάληψη» του κράτους από τον πρόεδρο Αλεξάνταρ Βούτσιτς. Μια εξέγερση που γεννήθηκε μέσα από μια εθνική τραγωδία και το χρόνιο πρόβλημα της διαφθοράς επιχειρεί πλέον να μετασχηματίσει τις ίδιες τις δομές εξουσίας.
Το πολιτικό μέλλον της Σερβίας παραμένει ρευστό, ωστόσο το αίτημα για αλλαγή εμφανίζεται ολοένα πιο επιτακτικό.
Αυτό που ξεκίνησε ως φοιτητική κινητοποίηση έχει εξελιχθεί σε μια ευρύτερη κοινωνική εξέγερση. Στο κίνημα συμμετέχουν πλέον ακαδημαϊκοί, φοιτητές, αγρότες –ιδίως όσοι αντιτάχθηκαν στο έργο εξόρυξης λιθίου της Rio Tinto-– καθώς και καλλιτέχνες, δημοσιογράφοι, οδηγοί ταξί και μηχανικοί.
Παρά την κυβερνητική ρητορική περί «διαμαρτυρίας των προνομιούχων», η κοινωνική βάση του κινήματος εμφανίζεται διαταξική και διαγενεακή, εκτεινόμενη από τα αστικά κέντρα έως την ύπαιθρο, όπως ανέφερε η κοινωνιολόγος και ερευνήτρια ανθρωπίνων δικαιωμάτων Ασια Λεοφρέντι μέσω του ψηφιακού blog του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Πολιτικών Ερευνών The Loop.
Νέες συγκεντρώσεις
Η ανακοίνωση του Βούτσιτς το προηγούμενο Σάββατο σχετικά με το ότι προτίθεται να παραιτηθεί μέσα στις επόμενες εβδομάδες δεν ανέκοψε το κύμα των αντικυβερνητικών κινητοποιήσεων. Την επομένη της εξαγγελίας του χιλιάδες διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν στην πόλη Κράλιεβο στην κεντρική Σερβία επιβεβαιώνοντας ότι το φοιτητικό κίνημα, το οποίο βρίσκεται στους δρόμους εδώ και περισσότερο από έναν χρόνο, διατηρεί αμείωτη τη δυναμική του.
«Οι φοιτητές κερδίζουν» δήλωσε από την εξέδρα της συγκέντρωσης ο καθηγητής Παιδαγωγικών του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου Νεμάνια Κάροβιτς, ένας από τους υποστηρικτές του κινήματος.
Ο Βούτσιτς συνεχίζει να υιοθετεί σκληρή ρητορική απέναντι στο κίνημα των διαδηλωτών. Εδώ και μήνες χαρακτηρίζει τους διαδηλωτές «εχθρούς της πατρίδας». Ωστόσο η κυβερνητική ρητορική δεν φαίνεται να έχει ανακόψει τη δυναμική των κινητοποιήσεων. Αντιθέτως, οι διαδηλωτές εμφανίζονται αποφασισμένοι να συνεχίσουν την πίεση.
«Με την παραίτησή του και τις πρόωρες εκλογές ο Βούτσιτς προσπαθεί να προλάβει την αναπόφευκτη πτώση του από τις διαδηλώσεις και το φοιτητικό κίνημα, το οποίο έχει μεγαλύτερη στήριξη απ’ ό,τι αυτός» σχολίασε στο πρακτορείο Associated Press ο Σάβο Μανόιλοβιτς, μέλος του δημοτικού συμβουλίου του Βελιγραδίου και μία από τις ηγετικές φυσιογνωμίες του φοιτητικού αντικυβερνητικού κινήματος.
Η μεγαλύτερη πρόκληση
Η εμφάνιση του κινήματος αποτελεί ίσως τη σημαντικότερη πολιτική πρόκληση που έχει αντιμετωπίσει ο Σέρβος πρόεδρος από τότε που ανέλαβε την εξουσία, πριν από περισσότερο από δέκα χρόνια.
Αυτό που ξεκίνησε ως αντίδραση μετά την κατάρρευση τμήματος του στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ την 1η Νοεμβρίου 2024 και στοίχισε τη ζωή σε 16 ανθρώπους εξελίχτηκε μέσα σε λίγους μήνες σε μια μαζική κοινωνική και πολιτική αντίδραση που επηρεάζει πλέον καθοριστικά τόσο την πολιτική ατζέντα όσο και το εκλογικό τοπίο της Σερβίας.
Η τραγωδία του Νόβι Σαντ, γνωστή στην Ελλάδα και ως «σερβικά Τέμπη», την οποία πολλοί στη Σερβία αποδίδουν στη διαφθορά και τη χρόνια παραμέληση των υποδομών, μετατράπηκε γρήγορα σε πανεθνικό σύμβολο με το σύνθημα «Η διαφθορά σκοτώνει», πυροδοτώντας διαμαρτυρίες σε όλη τη χώρα.
Η μετατόπιση αυτή αποτυπώνεται και στις τελευταίες δημοσκοπήσεις. Σύμφωνα με δημοσκόπηση της εταιρείας Faktor Plus από τον περασμένο μήνα, το κυβερνών Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα (SNS) εξακολουθεί να προηγείται με ποσοστό 47,1% μεταξύ των αποφασισμένων ψηφοφόρων, ωστόσο η υπό διαμόρφωση Φοιτητική Λίστα συγκεντρώνει ήδη το αξιοσημείωτο 30,7%.
Το κατά πόσο τα ευρήματα αυτά θα επιβεβαιωθούν στην κάλπη παραμένει αβέβαιο. Ωστόσο καταγράφουν μια ουσιαστική πολιτική μεταβολή: πρώτη φορά έπειτα από περισσότερο από μία δεκαετία η σοβαρότερη πρόκληση για την κυριαρχία του SNS δεν προέρχεται από κάποιο εδραιωμένο κόμμα της αντιπολίτευσης, αλλά από ένα κοινωνικό κίνημα που επιχειρεί να μεταφράσει τη δυναμική του δρόμου σε πολιτική εκπροσώπηση.
Το κίνημα, πέρα από την κοινωνική του διεύρυνση, έχει υπερβεί και τις παραδοσιακές ιδεολογικές γραμμές. Εχει φέρει στο ίδιο πεδίο πολίτες με διαφορετικές θέσεις για ζητήματα όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ρωσία και το Κοσσυφοπέδιο. Αυτή η εντυπωσιακή συνύπαρξη κορυφώθηκε στις 15 Μαρτίου 2025, όταν πάνω από 350.000 άνθρωποι αψήφησαν αποκλεισμούς μεταφορών και συγκεντρώθηκαν στο Βελιγράδι, στη μεγαλύτερη διαδήλωση στη Σερβία μετά τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας.
Πολιτικός ελιγμός
Μέσα σε αυτό το κλίμα πίεσης, ο Βούτσιτς, σύμμαχος του Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε ότι προτίθεται να παραιτηθεί και να προκηρύξει πρόωρες εκλογές, επιχειρώντας ταυτόχρονα να μεταβεί στην πρωθυπουργική θέση. Σε δηλώσεις του σε φιλοκυβερνητική συγκέντρωση στο Βελιγράδι ανέφερε: «Θα είμαι πρόεδρος μόνο για λίγες εβδομάδες ακόμη κι ύστερα θα αποχωρήσω».
Ωστόσο η ανακοίνωση αυτή συνοδεύεται από ασάφεια ως προς το χρονοδιάγραμμα, ενώ ο ίδιος δεν εγκαταλείπει την πολιτική σκηνή, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο επιστροφής του από τον πρωθυπουργικό θώκο.
Αναλυτές εκτιμούν ότι πρόκειται περισσότερο για αναδιάταξη ισχύος παρά για πραγματική αποχώρηση. «Αυτό δεν σημαίνει επ’ ουδενί το τέλος του Βούτσιτς» σημείωσε μιλώντας στο Reuters ο πολιτικός αναλυτής Ραντίβογε Γκρούγιτς, επισημαίνοντας ότι ο Σέρβος πρόεδρος φαίνεται να έχει ήδη σχεδιάσει τα επόμενα βήματά του.
Σε αυτό το πλαίσιο, η κίνηση του Βούτσιτς ερμηνεύεται ευρέως ως απάντηση στην αυξανόμενη πίεση των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων και ως προσπάθεια αναχαίτισης μιας πολιτικής φθοράς που δείχνει να επιταχύνεται.
Πηγή είδησης – εικόνας
https://www.documentonews.gr/article/servia-i-foititiki-orgi-egine-antipolitefsi/
Η Ομάδα του GreekHumans