Deep Fakes, Δημοκρατία και Ψηφιακός Γραμματισμός
Τα τελευταία χρόνια και μετά από την έκρηξη της χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης (AI), τo φαινόμενο των deepfakes αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη απήχηση ανάμεσα στους χρήστες του διαδικτύου και των social media.
Πρόκειται για συνθετικά βίντεο, εικόνες και ηχητικά clips που παρουσιάζουν ανθρώπους μετά από ψηφιακή επεξεργασία με στόχο να παραπληροφορήσουν και να διαστρεβλώσουν την κοινή γνώμη. Επιπλέον, έχουν καταγραφεί περιστατικά χρήσης της τεχνολογίας των deepfakes για τη δημιουργία πορνογραφικού υλικού και revenge porn videos.
Εικόνες όπως αυτή της σύλληψης του πρώην Προέδρου των Η.Π.Α., Donald Trump, από την αστυνομία τον Μάρτιο του 2023 έγιναν viral και ήταν ιδιαίτερα αληθοφανείς, ειδικά για κοινό που τις καταναλώνει και δεν έχει εμπειρία στην επαλήθευση ψευδών ειδήσεων (fact checking). Ο ιδρυτής της βραβευμένης πλατφόρμας ερευνητικής δημοσιογραφίας Bellingcat, Elliot Higins, σε ανάρτηση του στο Χ ανέφερε, εν προκειμένω, ότι οι φωτογραφίες της σύλληψης του Trump είναι αποτέλεσμα λογισμικού τεχνητής νοημοσύνης.
Ζούμε σε μία εποχή που απλοί χρήστες του διαδικτύου είναι εξαιρετικά δύσκολο να αναγνωρίσουν τις «πλαστές» φωτογραφίες, τα βίντεο και τα ηχητικά αποσπάσματα, ακόμη και εάν διαθέτουν ειδικές γνώσεις αναζήτησης/ αξιολόγησης πληροφοριών από ανοικτές πηγές και δεξιότητες ψηφιακού γραμματισμού.
Η παραπάνω φωτογραφία έχει αναπαραχθεί από το γνωστό ιστότοπο https://thispersonnotexist.org/ και είναι ένα παράδειγμα δημιουργίας online ταυτότητας (sock puppet), σε μερικά μόνο δευτερόλεπτα.
To 2024 αποτελεί ένα εκλογικό έτος, που σε παγκόσμιο επίπεδο θα κληθούν πάνω από δύο δισεκατομμύρια ψηφοφόροι σε 50 χώρες να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα στις κάλπες. Η παραπληροφόρηση σήμερα είναι ανεξέλεγκτη και λαμβάνει ανησυχητικές διαστάσεις. Σε μία εποχή πολιτικής πόλωσης στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, τα deepfakes εργαλειοποιούνται για λόγους προπαγάνδας, κοινωνικοπολιτικής αποσταθεροποίησης και χειραγώγησης του εκλογικού σώματος, αποτελώντας τεράστια απειλή για τις δημοκρατικές διαδικασίες.
Σε άρθρο της με τίτλο «Αυξανόμενη απειλή για τη δημοκρατία η παραπληροφόρηση που βασίζεται στην τεχνητή νοημοσύνη», η Finacial Times επισημαίνει ότι «τα ρεαλιστικά deepfakes που διαμορφώνουν το τοπίο της παραπληροφόρησης κατά τη διάρκεια του πολέμου Ρωσίας – Ουκρανίας, τώρα θολώνουν τα νερά των εκλογικών διαδικασιών, που ήδη έχουν κλονιστεί από τη μείωση της εμπιστοσύνης των πολιτών στις κυβερνήσεις, στους θεσμούς και στις αρχές της δημοκρατίας».
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σε μία προσπάθεια να αντιμετωπίσει το φαινόμενο των deepfakes, ψήφισε κανονισμό για την τεχνητή νοημοσύνη (AI ACT), μία πρώτη πρωτοβουλία παγκοσμίως να κατοχυρωθεί η ασφάλεια των χρηστών και να ελαχιστοποιηθούν οι κίνδυνοι που συνοδεύουν την τεχνολογία της τεχνητής νοημοσύνης, όπως η παραπληροφόρηση και η παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων.
Ό,τι βλέπουμε σίγουρα δεν είναι πάντα η πραγματικότητα και οι πληροφορίες που δεχόμαστε θα πρέπει να διασταυρώνονται από πολλές διαφορετικές πηγές, να συσχετίζονται με γεγονότα και να είμαστε απαλλαγμένοι από στερεότυπα και προκαταλήψεις.
1η δημοσίευση και πηγή εικόνας
Δημήτρης Νατσής