Δημογραφικό Ζήτημα στην Ελλάδα
Μια εκτενής ανάλυση για αυτό το ζήτημα
Του Αριστείδη Ρούνη*
Μια Εισαγωγή στο ζήτημα
Ξεκινώντας κανείς την ανάλυση σε αυτό το φλέγον για την πατρίδα μας ζήτημα στον 21ο αιώνα, δεν θα μπορούσε παρά να ρωτήσει το AI, για το ποια είναι η άποψη του επί του θέματος. Η απάντηση λοιπόν, του AI μόνο δεν μας ξαφνιάζει:
«Το δημογραφικό ζήτημα στην Ελλάδα αφορά την γήρανση του πληθυσμού, τη μείωση των γεννήσεων και την αύξηση των θανάτων, οδηγώντας σε μακροπρόθεσμη συρρίκνωση του πληθυσμού».
Ήταν μήπως μια απάντηση που δεν περιμέναμε; Ήταν μήπως κάτι που απέχει από τα πραγματικά στοιχεία; Δυστυχώς και αλήθεια είναι και το AI είναι ιδιαιτέρως ακριβές σε αυτή του την απάντηση. Πριν όμως εξετάσουμε το τόσο σοβαρό ζήτημα του δημογραφικού της Ελλάδας, ας αναφερθούμε σε κάποιες σημαντικές έννοιες.
«Εθνική Ταυτότητα»
Ξεκινώντας με την «εθνική ταυτότητα», πρώτα, είναι σημαντικό να επισημανθεί ότι, όλοι οι άνθρωποι διαθέτουν μια «ταυτότητα». Αυτή δύναται να διακρίνεται σε διάφορα είδη, ανάλογα με το θεματικό «περιβάλλον», στο οποίο πραγματοποιείται αναφορά. Ο άνθρωπος ανέκαθεν ήταν μέλος συγχρόνως σε διαφορετικές ταυτότητες, χωρίς η μία να επηρεάζει ή να υφίσταται σε «βάρος» της άλλης. Διατηρούσε τις ήδη υπάρχουσες ή αποκτούσε νέες, χωρίς να απαιτείται να αφαιρεθεί μια άλλη. Ο τρόπος «οικοδόμησης» μιας ταυτότητας, αλλά και η σπουδαιότητα της καθεμιάς, μπορούσαν να διαφοροποιούνται μέσα στον χρόνο. Στην Ελλάδα, η ταυτότητα που συναντάμε στις μέρες μας συνήθως στο μεγαλύτερο τμήμα του πληθυσμού είναι ο Έλληνας Χριστιανός Ορθόδοξος.
Έθνος και Ορθοδοξία – 2 αλληλένδετες έννοιες στην Ελλάδα
Είναι εμφανής η σχέση του όρου «έθνους» και την θρησκείας της «Ορθοδοξίας» στο ελληνικό κράτος. Δυο έννοιες που συμπορεύονται και συνυπάρχουν ταυτόχρονα, διαμορφώνοντας τον πολιτισμό της Ελλάδας. Η σχέση αυτών των εννοιών αποτελείται από αγαστή συνεργασία, πίστη σε ιδανικά και σε αξίες, όπως η λεβεντιά του λαού, η ομόνοια που πρέπει να υπάρχει, η κατανόηση μεταξύ των ανθρώπων. Αποδεχόμενο την πολιτισμική κληρονομιά των βυζαντινών χρόνων και με επίκεντρο τον Ιερό Ναό της του Θεού Σοφίας, το ελληνικό έθνος έχει την ιστορική υποχρέωση να συνεχίσει να υφίσταται αναλλοίωτο. Είναι αυτή η κληρονομιά πολύ σημαντική και τόσο μεγάλη για να την απαρνηθεί αυτό το έθνος.
«Παγκοσμιοποίηση»
Περνώντας στον πολυσυζητημένο αυτό όρο, μπορεί να αναφερθεί ότι το φαινόμενο αυτό δεν είναι ένα αμιγώς οικονομικό ζήτημα και κατά συνέπεια δεν περιορίζεται στην «παγκοσμιοποίηση» των αγορών. Περιπτώσεις παγκοσμιοποίησης, μπορούν να καταγραφούν σε κάθε σημείο της κοινωνικής ζωής ενός συνόλου ανθρώπων, όπως στη σφαίρα επιρροής του πολιτισμού, αλλά και στη πολιτική. Επιπλέον, προτείνεται να τονιστεί ότι τα στοιχεία που συνθέτουν την έννοια δεν αποτελούν μονοδιάστατα το καθένα απ’ αυτά το σύνολο της διαδικασίας. Η έννοια και η ουσία της δεν δύναται να εξαντληθούν σε ένα-δύο ορισμούς.
Το μεταναστευτικό ζήτημα
Μπορεί να δοθεί όμως επίκαιρο παράδειγμα, που ανάλογα με την φύση του καλείται παράνομη μετανάστευση ή απλά μετανάστευση. Είναι ένα κοινωνικό ζήτημα, που προκαλεί το «μπλέξιμο» διαφορετικών πολιτισμών και ένα συναπάντημα ανθρώπων διαφορετικής θρησκείας. Ή μπορούμε να αναφέρουμε ότι δύναται να φέρει αντιμέτωπους τον «δυτικό» με τον «ανατολικό» κόσμο, με άλλα λόγια τον Χριστιανισμό με το Ισλάμ. Έτσι, ξεκινά μια «μάχη» συζητήσεων «καφενειακού» επιπέδου ή ένα μπαράζ επίσημων δηλώσεων με φόντο την υπεράσπιση μιας ιδεολογίας ενός πολιτικού κόμματος. Το ζήτημα έχει βέβαια αρκετές πτυχές. Ποσοστό του έθνους που υποδέχεται τους μετανάστες, δεν επιθυμεί την παραμονή τους ή το αντίθετο. Έτσι, παρατηρείται μια ανελέητη σύγκρουση απόψεων, που δεν οδηγεί σε ουσιαστική λύση.
Είναι ολοφάνερο ότι η Ελλάδα μεταξύ των εσωτερικών προβλημάτων της στον τομέα της υγείας, της παιδείας των πολιτών και τον οικονομικό τομέα, είναι αντιμέτωπη με το μεταναστευτικό ζήτημα. Είναι γεγονός ότι μεγάλος αριθμός μεταναστών έχει καταφθάσει στην χώρα από τα ελληνοτουρκικά σύνορα τα τελευταία έτη, χωρίς το δικαίωμα εισόδου σε αυτή. Ωστόσο, η Ελλάδα στο πλαίσιο της τήρησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της ισότητας των ανθρώπων παγκοσμίως, έχει παράσχει σε αυτούς κάθε διευκόλυνση.
Ο πληθυσμός της Ελλάδας – Μείωση
Και ερχόμαστε τώρα στο κυρίως θέμα μας. Το δημογραφικό σχετίζεται με τον πληθυσμό μιας χώρας. Στην περίπτωση της Ελλάδας, δεν είναι καθόλου θετικά τα στατιστικά στοιχεία. Ο κ. Βύρων Κοτζαμάνης, διευθυντής Ερευνών του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ), δήλωσε στην «Καθημερινή», πως «είμαστε στα όρια της δημογραφικής κατάρρευσης». Αυτή η φράση τα λέει όλα. Δεν χρειάζεται να πούμε τίποτα παραπάνω. Απλά πρέπει να λάβουμε μέτρα και να οργανώσουμε δράσεις ευαισθητοποίησης. Το ελληνικό έθνος πρέπει να συνεχίσει να υπάρχει και όχι να συρρικνώνεται διαρκώς. Βέβαια, το δημογραφικό είναι ένα σύνθετο πρόβλημα που δεν λύνεται απλώς και μόνο με οικονομικές διευκολύνσεις στα νέα ζευγάρια. Τα νέα κοινωνικά πρότυπα θέλουν μία πιο χαλαρή εκδοχή του θεσμού της οικογένειας, Επίσης, το δημογραφικό αγγίζει και άλλες δυτικές χώρες.
Αστικοποίηση
Μια από τις όψεις του ελληνικού πληθυσμού είναι η αστικοποίηση. Το φαινόμενο αυτό στὸν ἑλληνικὸ χῶρο ἀπετέλεσε φαινόμενο ραγδαῖο καὶ ἐξελίχθηκε ἄνισα, ἕως καὶ ἀνεξέλεγκτα. Σήμερα, ὁ μισὸς σχεδὸν πληθυσμὸς τῆς χώρας ζεῖ στὴν πρωτεύουσα καὶ οἱ τάσεις –τῆς δημογραφίας, τῶν νέων ἀνθρώπων, τῆς Διοικήσεως– ἐπιτρέπουν τὴν πρόβλεψη ὅτι τὸ ποσοστὸ αὐτὸ θὰ βαίνει αὐξανόμενο.
Πρόδηλο είναι πως τα τελευταία έτη η επαρχία στην χώρα μας έχει υποστεί πληθυσμιακή συρρίκνωση. Ειδικότερα, το ποσοστό του πληθυσμού του ελληνικού κράτους που διαβιεί στην επαρχία, είναι κατά πολύ μικρότερο του αντίστοιχου που εντοπίζεται στα αστικά κέντρα. Πιο αναλυτικά, μπορούμε να αναφέρουμε ότι στην Αττική και στη Θεσσαλονίκη μόνο, ίσως βρίσκεται περίπου το 65 % του ποσοστού του πληθυσμού της Ελλάδας
Τα ισοζύγια που επηρεάζουν αρνητικά την πορεία του πληθυσμού ενός κράτους
Περνώντας στην στοιχειοθέτηση του ζητήματος, αξίζει να επισημανθεί τι επηρεάζει τον πληθυσμό μιας χώρας. Σύμφωνα με τον κ. Θεόδωρο Γεωργακόπουλο, «δύο είναι τα ισοζύγια που επηρεάζουν αρνητικά την πορεία του πληθυσμού ενός κράτους. Το μεταναστευτικό ισοζύγιο και το ισοζύγιο γονιμότητας – θνησιμότητας». Όπως γίνεται κατανοητό, δηλαδή το πόσοι μπαίνουν και πόσοι φεύγουν κοινώς από τα εδάφη της χώρας σε μόνιμη βάση και όχι για λόγους αναψυχής. Επιπλέον, ποιος ο αριθμός των γεννήσεων και ποιος ο αντίστοιχος των θανάτων. Πόσοι δηλαδή οδηγούνται στην απομάκρυνση από την πατρίδα τους για λόγους επιβίωσης ή πόσοι είναι αυτοί που δεν κατόρθωσαν να βγούνε «νικητές» και «κατέληξαν», όπως στην περίοδο του Covid-19.
Ισοζύγιο γονιμότητας – θνησιμότητας
Όπως προκύπτει από τα παραπάνω, στην περίπτωση της Ελλάδας συμβαίνουν τα παρακάτω: όσον αφορά στο ισοζύγιο γονιμότητας – θνησιμότητας, ο πληθυσμός των ατόμων με ελληνική εθνικότητα τείνει στην συνεχή μείωση του λόγω του γήρατος αυτού. Έτσι, θεωρείται μία από τις πιο σημαντικές μεταβλητές στην μείωση του ελληνικού πληθυσμού τα τελευταία έτη. Επιπλέον, το ζήτημα της υπογεννητικότητας στην Ελλάδα, προφανώς, ανάγεται σε «εθνικό πρόβλημα», αφού σημειώνεται μικρός αριθμός δημιουργίας νέων οικογενειών και ως εκ τούτου τεκνοποίησης. Πιο συγκεκριμένα, οι Ελληνίδες αποκτούν σε μεγαλύτερη ηλικία το 1ο τους παιδί, σε σχέση με παλαιότερα. Οπότε, δεν μπορούν για διάφορους λόγους να κάνουν άλλο ή άλλα παιδιά.
Μεταναστευτικό ισοζύγιο
Όσον αφορά στο μεταναστευτικό ισοζύγιο, εκτιμάται ότι με την προσέλευση σημαντικού αριθμού μεταναστών κυρίως από την Ασία και την Αφρική, αυτό διαμορφώνεται με θετικό πρόσημο, παρόλο που η Ελλάδα έχει συνδέσει το όνομα της, με την μετακίνηση Ελλήνων προς το εξωτερικό, λόγω φτώχειας στην χώρα. Ειδικότερα, μεγάλος αριθμός μεταναστών είχαν φθάσει από την Συρία, οι αφίξεις από τα ανατολικά της Ελλάδας είναι σταθερές και επίσης φέτος ξεκίνησαν αυξημένες ροές από τη Λιβύη προς την Κρήτη.
Ως ένα παράδειγμα συνεχούς μετανάστευσης, δύναται να χαρακτηριστεί η περίπτωση της Ελλάδας, όπου διαβιεί πλέον πολυεθνικός πληθυσμός. Η Ελλάδα έχει συνδέσει το όνομα της, με την μετακίνηση ανθρώπων. Το «μεταναστευτικό» βρίσκεται διαρκώς στην επικαιρότητα. Προς τα τέλη της δεκαετίας του 1980, αλλά περισσότερο από το 1990 και μετά, με την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης, αλλά και των κομμουνιστικών καθεστώτων, η χώρα μετατράπηκε από κράτος αποστολής μεταναστών, σε χώρα υποδοχής – εγκατάστασης μεταναστών. Βέβαια, ήδη από την 1η δεκαετία του 21ου αιώνα, ερχομένης της κρίσης στη χώρα, αρκετοί ημεδαποί αναζήτησαν την τύχη τους στην Ευρώπη, την Αμερική, την Αυστραλία ή σε άλλες περιοχές.
Ελληνική Διασπορά
Ελλάδα, μια χώρα που η επικράτεια της καταλαμβάνει το νότιο τμήμα της χερσονήσου του Αίμου! Ωστόσο, ένα ιδιαίτερο γνώρισμα του κράτους είναι ότι έχει συνδέσει την υπόσταση του με την μεταναστευτική ροή. Η ροή αυτή μπορεί να είναι τρέχουσα ή παρελθόντων ετών. Επιπλέον, μπορεί να υπάρξει μελλοντική κίνηση ελληνικού πληθυσμού εκτός των συνόρων της χώρας, κυρίως για λόγους επιβίωσης. Έτσι, δύναται κανείς να συναντήσει Έλληνες που βρίσκονται από άκρη σε άκρη της υφηλίου. Με άλλα λόγια, έχουμε τον Ελληνισμό χιλιόμετρα μακριά από την Ελλάδα.
Ειδικότερα, ο απόδημος Ελληνισμός με «άρμα» τον αρχαίο πολιτισμό του και με μέσο επικοινωνίας τη γλώσσα του, που αποτελεί βασικό στοιχείο του πολιτισμού κάθε λαού, διαβιεί σε κάθε ήπειρο της γης. Αναλυτικότερα, Έλληνες εντοπίζονται στη δυτική πλευρά του Ατλαντικού ωκεανού. Σε αυτή την περιοχή του πλανήτη, την Αμερική, κύρια πολιτισμικά κέντρα αποτελούν αυτά των Η.Π.Α και του Καναδά στη βόρεια Αμερική, με μικρότερης απήχησης κέντρα, τη Βραζιλία και την Αργεντινή στη νότια Αμερική. Ανατολικά του Ατλαντικού στην ευρωπαϊκή ήπειρο όπου άλλωστε βρίσκεται η Ελλάδα, κοινότητες ελληνικού πολιτισμού παρατηρούνται κατά κύριο λόγο στην περιοχή της Αγγλίας στη Μεγάλη Βρετανία και τη Γερμανία. Βέβαια στην ευρύτερη ζώνη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) υφίστανται μικρότερες πληθυσμιακά ελληνικές κοινότητες.
Όσον αφορά την Αφρική δύο είναι οι κοινότητες με τη μεγαλύτερη ιστορία: αυτή του κράτους της Νοτίου Αφρικής και αυτή της πόλης Αλεξάνδρειας στην Αίγυπτο. Στην Ασία, Έλληνες διαβιούν στην Κίνα, στη Σιγκαπούρη αλλά και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, όπου εντοπίζονται κυρίως επιστήμονες του πολυτεχνείου ή εργαζόμενοι στις αερομεταφορές. Σαφώς, προτού «περάσουμε» στον Ελληνισμό της Αυστραλίας, δεν πρέπει να αμεληθεί το γεγονός ότι, το «ελληνικό στοιχείο» είναι αρκετά διασκορπισμένο ανά τον παγκόσμιο χάρτη. Να επισημανθεί πως, εκτός από το επίκεντρο των Η.Π.Α, στην άτυπη σύγκριση των μεγαλύτερων πληθυσμιακά ελληνικών παροικιών, την 2η θέση καταλαμβάνει η κοινότητα της μακρινής Αυστραλίας.
Επίλογος
Καταλήγοντας, είναι γεγονός πως το δημογραφικό έχει έρθει για να μείνει ως πρόβλημα εδώ και αρκετά έτη για την Ελλάδα. Έχει οξυνθεί όμως στον 21ο αιώνα. Ο πληθυσμός των Ελλήνων όχι μόνο μειώνεται, αλλά μικρό τμήμα αυτού αντικαθίσταται από αλλοδαπούς. Βέβαια, οι φράσεις περί μουσουλμανοποίησης ή δημογραφικής αλλοίωσης της πατρίδας δεν βρίσκονται πολύ κοντά στην πραγματικότητα, αλλά δεν δύναται να χαρακτηριστούν και ψευδείς, αφού το ποσοστό του πληθυσμού του ελληνικού έθνους μεταξύ των πολιτών του κράτους συνεχώς μειώνεται στην Ελλάδα. Εκτιμάται ότι το εθνικό πρόβλημα της παράνομης άφιξης μεταναστών στην χώρα θα υφίσταται. Άρα, ταυτόχρονα θα είναι υπαρκτός ο κίνδυνος για την εθνική ασφάλεια της χώρας, λόγω των μεταναστευτικών ροών. Αυτοί οι άνθρωποι που εισέρχονται άνευ αδείας στην χώρα είναι αγνώστων στοιχείων, τα οποία δεν δύναται να επιβεβαιωθούν. Οι ευχές όλων είναι το δημογραφικό πρόβλημα της Ελλάδας να αντιμετωπιστεί πρόσκαιρα, ώστε να επιβραδυνθεί ο ρυθμός πληθυσμιακής συρρίκνωσης. Αυτό διότι η ευκαιρία για να εκλείψει αυτό το σοβαρό πρόβλημα έχει χαθεί για πάντα.
Πηγές
https://greekhumans.com/metavoli-ellinikou-plithismou-poio-to-mellon/
https://greekhumans.com/o-ellinismos-xiliometra-makria-apo-tin-ellada/
https://greekhumans.com/mnimes-ths-ypaithrou-kai-notha-astikopoihsh/
https://greekhumans.com/ellada-kai-metanasteysh/
https://greekhumans.com/ta-choria-allaxan-meros-1o/
https://greekhumans.com/pagosmiopoiish-vs-ethniki-taytotita/
https://greekhumans.com/paranoma-eiserxomenoi-metanastes-sthn-ellada/
https://greekhumans.com/to-dhmografiko-ena-megalo-ethniko-provlhma/
https://greekhumans.com/ethnos-kai-orthodoxia-2-allhlendetes-ennoies-sthn-ellada/
https://greekhumans.com/ta-xoria-allaxan-meros-2o/
https://greekhumans.com/dimografiko-elladas-diogkonetai-to-provlima/
https://www.dianeosis.org/research/demography/
Πηγή εικόνας
https://www.liberal.gr/ellada/taz-gia-dimografiko-i-ellada-argopethainei
*Βιογραφικό συντάκτη
https://greekhumans.com/general/
